پیش بینی جریان سالانه رودخانه با استفاده از مدل خودهمبسته تجمعی میانگین متحرک و رگرسیون فازی
نویسندگان
1 دانشگاه تهران
2 دانشگاه تبریز
3 دانشگاه تهران
doi
چکیده
رشد روزافزون جمعیت و محدودیت منابع آب سطحی در کشور، لزوم پیشبینی دقیقتر مقدار آورد رودخانه را به دلیل اهمیت در برنامهریزی و مدیریت منابع آب از جمله بهرهبرداری از مخازن و طراحی سازههای کنترل سیلاب با استفاده از ابزارها و روشهای نوین مدلسازی میطلبد. در این راستا، مدلهای سری زمانی از دیرباز مورد توجه هیدرولوژیستها بودهاند. هدف این تحقیق، ارزیابی کارآیی دو رهیافت کلی مدل سری زمانی و رگرسیون فازی در پیشبینی جریان سالانه رودخانه میباشد. در مدل خودهمبسته تجمعی میانگین متحرک از رهیافت سری زمانی، کارآیی روشهای درستنمایی شرطی و درستنمایی غیر شرطی در تخمین پارامترهای مدل مورد بررسی قرار گرفت. در مدل رگرسیون فازی، به منظور در نظرگرفتن عدم قطعیت حاکم بر سیستمهای طبیعی، از تابع عضویت مثلثی متقارن و نامتقارن استفاده شد. به منظور مقایسه کارآیی دو مدل مذکور در پیشبینی جریان سالانه، آمار آبدهی برخی از ایستگاههای حوضه آبریز دریاچه ارومیه بکار گرفته شد. نتایج نشان دادند که در بین روشهای تخمین پارامترها، روش درستنمایی غیرشرطی به عنوان روش کارآمد در تخمین پارامترهای مدل ARIMA میباشد. مقایسه جریانهای سالانه پیشبینی شده توسط مدلهای ARIMA و رگرسیون فازی براساس معیارهایی مانند RMSE، دلالت بر عملکرد بهتر رهیافت رگرسیون فازی نسبت به مدل سری زمانی داشت. عملکرد بهتر تابع عضویت مثلثی متقارن نسبت به نوع نامتقارن آن از حیث درنظر گرفتن عدم قطعیت حاکم بر مسئله مدلسازی از دیگر نتایج این تحقیق میباشد.