خواهشناسایی موانع استقرار و راهکارهای بهبود نظام کنترل‌های داخلی بانک‌ها

نویسندگان

1 دکتری حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی. پژوهشگر، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22034/iaas.2025.241392
چکیده

یکی از پیش‌شرط‌های بهبود کارایی شبکه بانکی، استقرار نظام کنترل‌های داخلی مناسب است. بر همین اساس، در این پژوهش سعی شد تا موانع استقرار نظام کنترل‌های داخلی در بانک‌های ایران شناسایی و راهکارهایی برای دستیابی به وضعیت مطلوب این نظام ارائه شود. به منظور دستیابی به اهداف پژوهش در ابتدا مصاحبه با خبرگان صورت گرفت تا گویه‌های پیشنهادی استخراج شود. سپس نظر خبرگان راجع به گویه‌های شناسایی‌شده از طریق پرسشنامه جمع‌آوری شد و اجماع ایشان با استفاده از روش دلفی فازی مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت برای ارزیابی صحت خوشه‌بندی انجام‌شده در این پژوهش، از تحلیل عاملی تائیدی استفاده شد. قلمرو زمانی این پژوهش، سال های 1401 الی 1402 است. بر اساس یافته‌های پژوهش، از تعداد 40 عامل استخراج شده به عنوان موانع استقرار نظام کنترل‌های داخلی در بانک‌های ایران، خبرگان در خصوص 39 عامل شامل هیئت مدیره، هیئت عامل و مدیریت بانک، عوامل فرهنگی و نوع نگرش، شناخت و درک صحیح مفاهیم، شیوه اداره بانک، منابع انسانی، سامانه‌های اطلاعاتی، حسابرسی داخلی و حسابرسی مستقل، قوانین و مقررات و سایر عوامل برون‌سازمانی، اجماع نظر موافق دارند. همچنین بر اساس نظر خبرگان از مجموع 35 راهکار استخراج شده برای بهبود وضعیت نظام کنترل‌های داخلی، 34 مورد شامل اصلاح قوانین و مقررات، شیوه اداره بانک، مدیریت بانک، انجام اقدامات زیرساختی و توسعه‌ای و اقدامات نظارتی توسط بانک مرکزی، حسابرسی داخلی و مستقل و راهکارهای تحقیقاتی و توسعه‌ای می‌تواند در بهبود وضعیت نظام کنترل‌های داخلی بانک‌های ایران، اثرگذار باشد.