فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: نخود در بیش از ۵۰ کشور دنیا کشت می‌گردد. این محصول از لحاظ تولید و سطح زیر کشت در مقیاس جهانی، پس از لوبیا و نخودفرنگی مقام سوم را به خود اختصاص داده است. بیماری برق‌زدگی ناشی از قارچ Ascochyta rabiei یکی از علل کاهش شدید محصول نخود در نواحی کشت آن در کشور است. شناسایی نژادهای فیزیولوژیک در هر منطقه جهت شناسایی منابع مقاومت پایدار امری ضروری و اجتناب‌ناپذیر است. به این منظور تحقیق حاضر جهت تعیین ساختار جمعیتی، تنوع ژنتیکی، الگوی پراکنش پاتوتیپ‌ها و بررسی تغییرات پرآزاری قارچ عامل بیماری برق‌زدگی در مناطق عمده کشت نخود شامل استان‌های کرمانشاه، ایلام و گلستان انجام گرفت. روش شناسی پژوهش: تنوع بیماری‌زایی جدایه‌های قارچ A. rabiei  در مزارع آزمایشی مناطق مختلف کشت نخود با استفاده از سه مجموعه استاندارد و جهانی از مجموعه ژرم­پلاسم­های نخود مراکز تحقیقات بین‌المللی ایکاردا و ایکریسات موردمطالعه قرار گرفت. این مجموعه‌ها شامل ۳ ژرم­پلاسم افتراقی (ILC 1929, ILC 482, ILC 3279) برای تعیین گروه‌های پاتوتیپی، یک مجموعه شامل ۶ ژرم­پلاسم افتراقی ILC 1929, F8, ICC 1903, ILC 249, ILC 3279, ICC 3996 و یک مجموعه شامل ۷ ژرم­پلاسم (ILC 1929, ILC 5928, ILC 202, ILC 72 , ICC 3996, ILC 194, Pch15) برای توصیف جدایه­ها و تعیین نژادهای فیزیولوژیک بود. آزمون‌های گلخانه‌ای به‌منظور حذف اثرات شرایط محیطی متفاوت و تأیید نتایج مزرعه‌ای انجام شد.  واکنش ژنوتیپ‌ها در مزرعه و گلخانه بر اساس مقیاس نمره‌ای 9-1 تعیین شد. یافته‌های پژوهش: جدایه­های بیمارگر A. rabiei  مناطق مختلف بر اساس درجه بیماری‌زایی و پرآزاری روی گروه‌های ارقام افتراقی تعیین پاتوتیپ و تعیین نژاد گردیدند. نژادهای ۱ و ۳ از ایلام و نژاد ۱ از کرمانشاه در قالب پاتوتیپ I (حداقل بیماری‌زایی)، نژاد ۴ و ۵ از کرمانشاه و ایلام در فرم پاتوتیپ II (نسبتاً پر آزار)، و نژاد ۶ از گلستان و کرمانشاه در شکل پاتوتیپ ۳ (بسیار بیماری‌زا)، به‌تناوب و در سال‌های مختلف زراعی ظاهر شده و غالبیت داشتند. پاتوتیپ I با حداقل بیماری‌زایی باعث مرگ ILC 1929 شد؛ اما قادر به ایجاد بیماری در ILC 482 و ILC 3279 نبود. پاتوتیپ II باعث مرگ ILC 1929 و ILC 482 گردید، اما روی  ILC 3279 مقاوم بود. پاتوتیپ III با حداکثر بیماری‌زایی، باعث بیماری و حساسیت روی ارقام ILC 1929  ILC 482, و ILC 3279 شد.