فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: زنگ زرد با عامل Puccinia striformis f. sp. tritici به‌عنوان یکی از مخرب­ترین بیماری­های گندم در جهان و ایران شناخته شده است و به طور چشمگیری سبب کاهش عملکرد دانه می­شود. در این راستا، مقاومت میزبانی به عنوان یکی از مهم­ترین روش­های مدیریت زنگ زرد در نظر گرفته می­شود. علاوه براین، شناسایی منابع مقاومت در مراحل گیاهچه­ای و گیاه کامل برای دستیابی به مقاومت پایدار امری ضروری می­باشد. هدف از این پژوهش، ارزیابی مقاومت مجموعه­ای از ژنوتیپ­های امیدبخش گندم نان نسبت به جدایه­های زنگ زرد در دو مرحله گیاهچه­ای و گیاه کامل تحت شرایط کنترل شده گلخانه و مزرعه­ای بود.روش شناسی پژوهش: مواد گیاهی این تحقیق 71 لاین­ امیدبخش گندم نان دیم  به همراه 5 رقم (به عنوان شاهد بودند. ارزیابی­های گلخانه­ای با استفاده از جدایه­های عامل بیماری شناسایی شده از مناطق زرقان (6E134A+, Yr27 و 6E130A+, Yr27)، مشهد (6E142A+, Yr27) و کرج (46E190A+, Yr27) انجام شد. آزمایش­های مزرعه­ای با استفاده از جمعیت نژادی زنگ زرد که دارای پرآزاری روی ژن­های مقاومت مشخصی بود، در زرقان و اردبیل طی دو سال زراعی (1403-1401) اجرا شد. به منظور بررسی مقاومت ژنوتیپ­ها از برخی از پارامترهای مرتبط با مقاومت مانند واکنش به بیماری  ضریب آلودگی و سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری استفاده شد.یافته‌های پژوهش: نتایج این پژوهش نشان داد 33،  46، 49 و 53 درصد از ژنوتیپ­های ارزیابی شده در مرحله گیاهچه­ای به ترتیب نسبت به جدایه­های 6E134A+, Yr27، 6E142A+, Yr27، 46E190A+, Yr27 و  6E130A+, Yr27 مقاوم بودند. در مرحله گیاه کامل نیز در سال اول و دوم اجرای آزمایش در اردبیل تعداد 24 ژنوتیپ دارای واکنش مقاوم نسبت به بیماری بودند، در  زرقان نیز تعداد ژنوتیپ­های مقاوم  به ترتیب برابر با 26 و 18 بود. بررسی ضرایب آلودگی در  اردبیل و زرقان نشان داد به ترتیب 33 و 32 ژنوتیپ در هر دو سال زراعی در گروه مقاومت بالا قرار داشتند. دندروگرام تجزیه خوشه­ای نشان داد تمامی ژنوتیپ­های دارای واکنش مقاومت در هر دو محل ارزیابی در زیر گروه­های مجزا قرار گرفتند. نتایج نشان داد ژنوتیپ­های شماره 12، 17، 21، 24، 25، 27، 28، 37 و 74 در هر دو مرحله ارزیابی گلخانه­ای و مزرعه نسبت به تمامی ایزوله­های مورد استفاده دارای مقاومت  بودند.