واکاوی معمای هزینه-درآمد در بانکهای ایرانی: رهیافت رگرسیون کوانتایل
نویسندگان
1 استاد گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران،
2 استادیار گروه اقتصاد دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، تهران، ایران
3 دانشجوی دکترای علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران،
4 دانشیار گروه اقتصاد بازرگانی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران،
doi
10.30465/jnet.2026.53381.2251چکیده
نظام بانکی ایران در سالهای اخیر با پارادوکس قابلتوجهی در زمینه رابطه هزینه و سودآوری مواجه بوده است. مشاهدات تجربی نشان میدهد برخی بانکها علیرغم تحمل هزینههای عملیاتی بالا، سودآوری مطلوبی داشتهاند، در حالی که سایر بانکها با هزینههای به مراتب پایینتر، با زیان مستمر روبرو شدهاند. این پژوهش با هدف واکاوی این معما و با بهکارگیری رهیافت رگرسیون کوانتایل و استفاده از دادههای ۲۰ بانک پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ انجام شده است. یافتههای تحقیق نشان میدهد رابطه بین هزینه و سودآوری دارای ماهیتی غیرخطی و وابسته به سطح سودآوری بانک است. بهطور مشخص، در بانکهای زیانده (کوانتایل ۰.۲۵) هزینه اثر مثبت و معنادار بر سودآوری دارد، در حالی که این اثر در بانکهای سودآور (کوانتایل ۰.۷۵) نزدیک به صفر است. همچنین شناسایی رابطه U-معکوس بین هزینه و سودآوری مؤید وجود نقطه بهینه برای هزینههای بانکی است. این یافتهها ضرورت اتخاذ سیاستهای متمایز برای بانکها بر اساس سطح سودآوری آنها و نیز لزوم بازنگری در سیاستهای کلی کاهش هزینه در نظام بانکی را نشان میدهد.
