بررسی تأثیر تنوع و تمرکز واردات بر ردپای اکولوژیکی: شواهدی از کشورهای عضو اوپک
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران
2 استادیار گروه اقتصاد، دانشگاه ایلام ، ایلام، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران
doi
10.30465/jnet.2025.53008.2244چکیده
کشورهای عضو اوپک به دلیل وابستگی بالا به منابع فسیلی و سهم قابلتوجه در انتشار گازهای گلخانهای، نقش تعیینکنندهای در تحولات زیستمحیطی جهان دارند و ساختار تجاری آنها میتواند بر پایداری محیطزیست اثرگذار باشد. در این تحقیق با استفاده از دادههای سالانه یازده کشور عضو اوپک در دوره ۱۹۹۵ تا ۲۰۲۲ و روش همانباشتگی داده های تابلویی CS-ARDL، تأثیر ساختار واردات شامل دو مؤلفه تنوع و تمرکز را بر ردپای اکولوژی بررسی شده است. نتایج نشان میدهد که افزایش تنوع واردات در بلندمدت به افزایش ردپای اکولوژی منجر میشود، در حالی که تمرکز واردات تأثیر معناداری بر آن ندارد. این یافتهها تأییدکننده نسبی فرضیه «پناهگاه آلودگی» هستند؛ به این معنا که گسترش واردات متنوع، بهویژه توسط کشورهایی با استانداردهای زیستمحیطی پایینتر، میتواند موجب افزایش انتشار آلایندهها شود. علاوه بر این نتایج نشان میدهد، پیشرفت فناوری و مصرف انرژیهای تجدیدپذیر در کاهش تخریب محیطزیست مؤثر هستند؛ در حالی که رشد صنعتی اثر مثبت بر رد پای اکولوژی دارد. بنابراین، بازنگری در سیاستهای تجاری، توسعه فناوریهای پاک و گسترش استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر برای کاهش ردپای اکولوژی و حرکت بهسوی توسعه پایدار در کشورهای عضو اوپک ضروری است.
