فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: شناسایی علف‌های هرز مزارع گندم به‌عنوان اساسی­ترین اقدام در مدیریت علف‌های هرز محسوب می­شود. با آگاهی از فلور علف‌های هرز در هر منطقه می­توان در مورد روش­های مدیریت آن‌ها تصمیم­گیری و برنامه­ریزی کرد. به‌منظور شناسایی تکمیلی، مقایسه فلور علف­های هرز مزارع گندم دیم شهرستان‌های گرمسیری استان کرمانشاه، مطالعه­ای در سال زراعی 1401-1400 در شهرستان­های گرمسیری استان کرمانشاه (گیلان‌غرب، سرپل‌ذهاب و قصرشیرین) انجام شد.روش‌شناسی پژوهش: نمونه‌برداری علف‌های هرز در سطح 60 هکتار از مزارع گندم دیم شهرستان‌های موردمطالعه در مرحله پنجه­زنی گندم انجام شد. تعداد مزارع انتخابی بر اساس سطح زیر کشت گندم دیم در هرکدام از شهرستان‌ها مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس کنترل و عدم کنترل علف‌های هرز در سطح مزارع گندم این مناطق به دودسته تقسیم شدند. انواع علف‌های هرز به تفکیک جنس و گونه شناسایی گردید. برای تعیین اهمیت گونه‌های علف‌های هرز پایش شده از شاخص‌های فراوانی گونه، یکنواختی پراکنش، تراکم نسبی گونه، اهمیت نسبی گونه و همچنین شاخص‌های تنوع و غالبیت استفاده شد.یافته‌های پژوهش: پس از پایش مزارع گندم، در شرایط عدم کنترل علف‌هرز و در شرایط کنترل، 20 گونه علف‌هرز مشاهده شد که علف‌های هرز باریک برگ نسبت به پهن‌برگ‌ها از فراوانی بیشتری در سطح این مزارع برخوردار بودند. در شرایط عدم کنترل، خردل وحشی با فراوانی 40٪، شقایق با فراوانی 40٪ و یولاف‌وحشی زمستانه با فراوانی 30٪، مهم‌ترین علف‌های هرز باریک برگ مزارع گندم مناطق گرمسیری استان کرمانشاه بودند. در شرایط کنترل علف‌های هرز نیز، یولاف وحشی زمستانه با فراوانی 21٪، بالاترین میزان فراوانی را دارا بود. نتایج بررسی نشان داد که استفاده از علف­کش­ها، تنوع شانون-وینر و میزان غنای گونه­ای علف‌های‌هرز را کاهش داده و از طرفی شاخص غالبیت سیمپسون را افزایش داده است. در شرایط عدم کنترل مزارع شهرستان گیلان‌غرب دارای بالاترین شاخص تنوع شانون-وینر (2/32) و مزارع شهرستان قصر شیرین پایین­ترین میزان شاخص تنوع شانون-وینر (2/07) را نسبت به سایر نقاط مورد پایش دارا بودند. در شرایط کنترل نیز شاخص تنوع شانون-وینر در مناطق مختلف نزدیک به هم بوده و بالاترین میزان آن 0/6 به دست آمد. مناطقی که دارای شاخص تنوع بالاتری بودند، از شاخص غنای گونه بیشتر و غالبیت کمتری برخوردار بودند.