فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اتکای بیش‌ازحد کشورهای دارای منابع نفتی به صادرات محدود کالاهای خام، زمینه‌ساز آسیب‌پذیری اقتصادی و تهدیدی برای ثبات و رشد پایدار آن‌هاست. ازاین‌رو مطالعه حاضر اثرات نرخ ارز، رانت منابع طبیعی و مزیت نسبی را بر تنوع صادرات، با به‌کارگیری شاخص حاشیه فشرده صادرات بررسی کرده‌است. حاشیه فشرده صادرات به گسترش صادرات از طریق افزایش ارزش فروش محصولات موجود در بازارهای هدف اشاره دارد. برای این منظور از داده‌های 6 کشور عضو اوپک از جمله ایران، طی دوره ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۴ استفاده‌شد و مدل مطالعه با روش پانل پویا (DPD) و گشتاورهای تعمیم‌یافته(GMM) مورد برآورد قرار گرفت. نوسانات نرخ ارز با استفاده از فیلتر هودریک-پرسکات محاسبه شد و شاخص خلق مزیت نسبی نیز بر اساس میانگین موزون مزیت نسبی صنایع نه‌گانه صادراتی به‌دست آمد. نتایج نشان می‌دهد که تخصیص منابع به بخش‌های صنعتی، کاهش وابستگی به صادرات مواداولیه و افزایش نرخ ارز اثر مثبت و معناداری بر حاشیه فشرده صادرات دارند. این درحالی است که رانت منابع طبیعی و افزایش وابستگی به صادرات کالاهای خام، اثری منفی بر آن دارند. همچنین بی‌ثباتی نرخ ارز تأثیر قابل‌توجهی بر تنوع صادراتی نداشته است. یافته‌ها بر ضرورت تمرکز بر توسعه مزیت‌های نسبی صنعتی به‌عنوان راهبردی مؤثر در تنوع‌بخشی صادراتی کشورهای نفتی تأکید دارد.