مدل فرایندی توسعه پایدار گردشگری جمهوری اسلامی ایران (نظریه ای داده بنیاد با تاکید بر برنامه‌های پنج‌ ساله‌ی توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی)

نویسندگان

1 گروه مدیریت جهانگردی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی،

2 دانشجوی دکتری مدیریت گردشگری دانشگاه علامه طباطبائی

doi
10.22034/jtd.2018.146759.1489
چکیده

صنعت گردشگری در ایران متناسب با تحولات سیاسی، فراز و فرودهای زیادی را پشت سر گذاشته است. اسناد بالادستی این صنعت، به خوبی ‏می‏تواند جایگاه آن را مشخص کند. در تحقیق حاضر، توسعه پایدار گردشگری در برنامه‌های پنج‌ ساله-ی توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور مورد بررسی و با به‌کارگیری نظریه داده بنیاد در قالب مدلی از عوامل علی، زمینه‌ساز، مداخله گر، راهبردها و پیامدهای توسعه پایدار گردشگری تصویری کلان از این اسناد ارائه داده است. از بین جامعه آماری تحقیق ( برنامه‌های پنج‌ ساله‌ی توسعه) با روش نمونه‌گیری نظری 80 گزاره (ماده) انتخاب و با کدگذاری آن‌ها 374 مفهوم اولیه (کد باز) شناسایی شد. سپس با لحاظ اشتراکات محتوایی کدهای باز، 47 مقوله فرعی و 18 مقوله اصلی تولید گردید. مزیت این تحقیق در مقایسه با سایر تحقیقات پیشین، شناسایی مدل فرایندی توسعه پایدار گردشگری جمهوری اسلامی ایران به همراه شرایط علی، زمینه‌ای، مداخله‌گر، راهبردها و پیامدهاست. بنا بر مدل بدست آمده مقوله‌های اصلی شامل: مقوله‌های علی (نگرانی‏های زیست محیطی و موقعیت ژئوپولتیک ایران)، مقوله محوری (توسعه پایدار گردشگری)، مقوله‌های زمینه‌ای (مشارکت و انسجام ذی نفعان گردشگری، آموزش و پژوهش گردشگری)، مقوله‌های مداخله‌گر (حس مکان گردشگری، مدیریت مالی گردشگری، ایمنی و امنیت در گردشگری، روش‌های نوین تکنولوژیکی گردشگری و حکمرانی خوب گردشگری)، مقوله‌های پیامدی (برنامه ریزی و سیاستگذاری گردشگری، بازاریابی گردشگری، مدیریت سبز گردشگری، مدیریت حمل و نقل پایدار گردشگری و کنترل و نظارت گردشگری) و مقوله‌های پیامدی(غنای فرهنگی جوامع میزبان، حفاظت از منابع گردشگری و رفاه و کیفیت زندگی جوامع میزبان) در یک چارچوب پارادایمی، همپیوند شده اند.