مدلسازی تجارت خارجی ایران با تأکید بر شاخصهای تحریم و ریسک ژئوپلتیک
نویسندگان
1 استاد گروه اقتصاد، دانشکدة اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان
2 استاد گروه اقتصاد، دانشکدة اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان
3 دانشجوی دکتری اقتصاد بین الملل، دانشکدة اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان
4 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکدة اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان
doi
10.30465/jnet.2023.45261.2033چکیده
در سالهای اخیر اقتصادسنجی بیزینی راهحلهای مناسبی را برای غلبه بر نااطمینانی در خصوص انتخاب پارامترها و مدلها ارائه داده است. تحقیق حاضر به دنبال شناسایی و اولویتبندی متغیرهای موثر بر تجارت خارجی ایران با تأکید بر شاخصهای تحریم و ریسک ژئوپلتیک است. بدین منظور از مدلسازیهای میانگینگیری بیزین، پویا و انتخابی با بکارگیری 45 متغیر موثر بر تجارت خارجی در بازه سالهای 1370 تا 1400 صورت گرفته است. مطابق نتایج از میان مدلهایBMA، TVP-DMA و TVP-DMS، BVAR و OLS مدل BMA به عنوان کاراترین مدل تعیین گردید. بر اساس مدل BMA، 11 متغیر غیر شکننده موثر بر تجارت خارجی شناسایی شدند که عبارتند از: تحریمها، شاخص نهادی ساختاری، نرخ ارز موثر حقیقی، پیچیدگی صادرات، نرخ بهره، فضای کسب و کار، باز بودن اقتصاد، نرخ رشد اقتصادی، ریسک ژئوپلیتک، تورم و شاخص ادغام تجاری (شاخص گروبل و لوید). با توجه به نتایج متغیرهای تحریم، ریسک ژئوپلوتیک، نرخ بهره، بر تجارت خارجی تأثیر منفی و سایر متغیرها تأثیر مثبتی بر تجارت خارجی داشتند. حجم تجارت خارجی ایران با توجه به بالا بودن سطح احتمال وقوع متغیرهای غیر شکننده با نوسان بالایی روبرو است. با توجه به تأثیرگذاری ریسکهای ژئوپلتیک و تحریم بر تجارت خارجی کشور، بهبود سیاستهای انعطافپذیری و تابآوری اقتصادی باید در دستور سیاستگذاران قرار گیرد.:JEL طبقه بندیE60، C01،A10 ،F10