اثر برخی کودهای‌زیستی و محلول‏پاشی اسید‌سالیسیلک بر عملکرد ارقام نخود (Cicer arietinum L.) در شرایط دیم

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زراعت، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، اهواز، ایران

2 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، اهواز، ایران

3 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، اهواز، ایران

4 گروه گیاهپزشکی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، اهواز، ایران

5 گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

doi
10.22092/idaj.2021.342974.307
چکیده

کودهای­زیستی نقشی بنیادین در کشاورزی پایدار دارند و اسید­سالیسیلیک به­عنوان یک فیتوهورمون اثرات زیانبار تنش را کاهش می‌دهد. زراعت دیم نخود در غرب ایران اغلب با تنش خشکی مواجه می­شود. به­منظور بررسی اثر محلول‏پاشی اسید­سالیسیلیک (غلظت صفر، نیم و یک میلی‏مولار) و کودهای زیستی (عدم کاربرد، بیوسوپرفسفات، بیوسولفور، باکتری ریزوبیوم و قارچ میکوریز) برعملکرد گیاه نخود (رقم آزاد و توده محلی  بیوه نیج) در شرایط دیم آزمایشی به­صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار طی دو سال زراعی‌ (96-1395 و 97-1396) در کرمانشاه اجرا شد. نتایج نشان داد که تعداد غلاف در بوته، تعداد غلاف پوک در بوته، تعداد دانه در بوته، وزن صد­دانه، درصد غلاف بارور، عملکرد دانه، عملکرد ماده خشک و شاخص برداشت بطور ‌ معنی‌دار‌ی تحت تاثیر رقم × اسید­سالیسیلیک × کودهای­زیستی قرار گرفتند. بالاترین عملکرد دانه (در سال اول و دوم به ترتیب 1821 و 1875 کیلوگرم در هکتار)، عملکرد ماده خشک (در سال اول و دوم به ترتیب 4076 و 4414  کیلوگرم در هکتار) و تعداد دانه در بوته (8/18) از توده محلی بیوه نیج  و با کاربرد اسید­سالیسیلیک (نیم میلی‏مولار) و باکتری ریزوبیوم بدست آمد. با توجه به نتایج تحقیق کاربرد سالیسیلیک اسید و کودهای زیستی به ویژه باکتری­های ریزوبیوم در راستای حرکت به سمت کشاورزی پایدار و کاهش مصرف کودهای شیمیایی و افزایش تحمل گیاهان به خشکی و بهبود عملکرد دانه در نخود دیم توصیه می‌­شود.