فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ساخت‌های زبانی ایدئولوژیک که ترکیبی از ساخت‌های زبانی و ایدئولوژی است از مفاهیم اصلی تحلیل گفتمان انتقادی محسوب می‌شوند. در این مقاله می‌کوشیم با روش تحلیلی-توصیفی ساخت‌های زبانی ایدئولوژیک را در ترجمۀ کتاب خدایان تشنه‌اند مشخص کنیم. از مدل سه‌وجهی دکتر فرزانه فرحزاد برای نقد و بررسی ترجمۀ کاظم عمادی استفاده کردیم زیرا این مدل به‌طور خاص به تحلیل گفتمان انتقادی در مطالعۀ متون ترجمه‌ای می‌پردازد. در این مدل انتخاب‌های ترجمه‌ای در متن، پاره‌متن و نشانه‌های غیرکلامی از دیدگاه بینامتنیت و ایدئولوژی بررسی می‌شوند. از میان راهبردهای ترجمه‌ای ایدئولوژیک مورد بررسی در این پژوهش، رقیق‌سازی و حسن‌تعبیر، تشدید و تحریف بیشترین درصد فراوانی کل (در حدود دو-سومِ کل انتخاب‌های ایدئولوژیک مترجم) را به‌خود اختصاص دادند. در وهلۀ بعد، تحریف، تضعیف، راهبردهای مرکب، تعمیم، جزءواژگی، و تخصیص درصد فراوانی کل کمتری نسبت به سه راهبرد قبلی دارند (تقریباً یک-سومِ کل انتخاب‌های ایدئولوژیک مترجم). در این بررسی مشخص شد که انتخاب‌های ایدئولوژیک با انتخاب‌های شخصی و سلیقۀ مترجم تفاوت دارند، هرچند گاهی تشخیص آن‌ها از هم دشوار است. گذشته از این، اکثر ساختارهای زبانی ایدئولوژیک به‌کاررفته در ترجمۀ فارسی خدایان تشنه‌اند دلایل فرهنگی، مذهبی و اخلاقی داشته و مواردی که بار سیاسی مثبت به نفع حاکمیت وقت داشته باشد، کمتر به‌چشم می‌خورد.