صدقِ تبیینهای استعاری در پرتو نظریۀ استعارههای مفهومی
نویسندگان
1 گروه مطالعات علم و فناوری. دانشکده مدیریت، علم وفناوری. دانشگاه صنعتی امیرکبیر. تهران. ایران.
2 گروه مطالعات علم و فناوری. دانشکده مدیریت، علم و فناوری. دانشگاه صنعتی امیرکبیر. تهران. ایران.
doi
10.30465/ps.2025.51913.1784چکیده
در مقام توصیف، استعارهها به شکل گسترده در گفتمان علمی از جمله تبیینهای علمی به کار میروند. اما این که تبیینهای استعاری، تبیینهایی موجهاند نیازمند واکاوی است. بر طبق رویکرد غالب، یک تبیین علمی موجه باید فهمافزا و صادق باشد. چالش اساسی دربارۀ صدق تبیینهای استعاری این است که گزارههای استعاری به دلیل عدم تطابق با واقعیت، کاذب تلقی میشوند؛ درحالیکه انتظار میرود تبیینهای علمی صادق باشند. در این پژوهش، ابتدا، با استفاده از نظریۀ استعارههای مفهومی لیکاف و جانسون نشان میدهیم چگونه تبیینهای استعاری فهمافزایی میکنند. سپس، استدلال خواهیم کرد چگونه میتوان مطابق با این نظریه، افزون بر فهمافزایی، صدق تبیینهای استعاری را پذیرفت. اتکای استدلال اخیر بر این است که فهم، مقدم بر صدق و غالباً در گرو استعاره است. در پایان از چهار مسیر که استدلال بر مبنای استعارههای مرده، استدلال بر مبنای مطابقت جزئی در برابر مطابقت کامل، استدلال بر مبنای هزینه معرفتی و استدلال بر مبنای برازش منحنی نامیدهایم میکوشیم تا موضع صدق تبیینهای استعاری را تدقیق و تقویت کنیم.