اثر پرایمینگ ‌بذر بر شاخص برداشت، عملکرد دانه و اجزاء آن در سه رقم گندم دیم

نویسندگان

1 1- دانشجوی دکتری فیزیولوژی گیاهان زراعی، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

3 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران

4 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

doi
10.22092/idaj.2021.352329.322
چکیده

به منظور بررسی اثر تیمارهای پرایمینگ‌بذر بر عملکرد و اجزای آن در سه رقم گندم نان ریژاو، سرداری و کریم آزمایشی دو ساله در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی (کرمانشاه) به صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک کامل تصادفی در سال‌های 95-1394 و 96-1395 انجام شد. تیمار پرایمینگ‌بذر شامل، پرایمینگ‌ هورمونی (جیبرلیک اسید‌ 100 میلی‌گرم بر لیتر، 24- اپی براسینولید 1 میلی‌گرم بر لیتر)، اسموپرایمینگ‌ (کلرید پتاسیم  100 میلی‌مول در لیتر و  پلی‌اتیلن گلیکول (PEG4000) با پتانسیل‌های 3/2- و 9/2- بار)، پرایمینگ‌غذایی (سولفات روی آبدار با 1/0 و 3/0 درصد وزنی- حجمی، اوره 2 و 4 گرم در لیتر، آسکوربیک اسید 100 میلی‌گرم بر لیتر) و یک سطح هیدروپرایمینگ‌بذر با آب مقطر یک‌بار تقطیر شده و شاهد بدون پرایمینگ‌ مورد بررسی قرار گرفتند. بر اساس نتایج تجزیه خوشه­ای، تیمارهای پرایمینگ با اوره 4 گرم در لیتر، سولفات روی آبدار 3/0 درصد، آسکوربیک اسید 100 میلی‌گرم بر لیتر و کلرید پتاسیم 100 میلی‌مولار دارای بیشترین میانگین عملکرد دانه بودند. نتایج دو ساله نشان داد که بیشترین میانگین عملکرد دانه از رقم ریژاو و تیمار پرایمینگ‌بذر با اوره 4 گرم در لیتر بدست آمد که برابر 4/2801 کیلوگرم در هکتار بود. بیشترین عملکرد زیستی مربوط به  ترکیب تیماری رقم سرداری × اوره 4 گرم در لیتر (7/8206  کیلوگرم در هکتار) بود. بیشترین وزن هزاردانه (5/39 گرم) در رقم سرداری × سولفات روی 3/0 درصد حاصل شد. همبستگی مثبت و معنی‌داری بین عملکرد دانه با سولفات روی آبدار3/0 درصد، اوره 4 گرم در لیتر و کلرید پتاسیم 100 میلی‌مولار، آسکوربیک اسید 100 میلی‌گرم بر لیتر، اوره 2 گرم در لیتر وجود داشت. بر اساس نتایج بدست آمده، تیمارهای اوره 4 گرم در لیتر، سولفات روی 3/0 درصد و آسکوربیک اسید 100 میلی‌گرم بر لیتر و کلرید پتاسیم 100 میلی‌مولار به‎عنوان تیمارهای مناسب پرایمینگ‌بذر قابل توصیه شرایط استان کرمانشاه هستند.