نقد تاریخی اجتماعی متن ادبی بر پایۀ نظریه کلود دوشه (مورد مطالعه: رمان به امید دیدار در آن دنیا اثر پی‌یر لومتر)

نویسندگان

1 گروه زبان فرانسه، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.

2 گروه زبان فرانسه، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.

3 گروه زبان فرانسه، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.

doi
10.22067/rltf.2022.74416.1032
چکیده

در زمینه نقد تاریخی-اجتماعی متون ادبی، دیدگاه‌های فراوان و متنوعی بیان شده است که در میان آنها رویکرد کلود دوشه، بیشترین تمرکز را بر روی متن دارد. این شیوه از نقد و تحلیل ادبی، واقعیت‌‌های اجتماعی را از طریق خوانش متن ادبی جستجو و آشکار می‌کند. نقد تاریخی اجتماعی، بیشتر تمایل به تحلیل اجتماعی رفتارها دارد و در جستجوی یافتن نشانهها و پدیدههای اجتماعی در دل متن ادبی است.با توجه به اینکه ادبیات معاصر فرانسه، از تحولات اجتماعی تأثیرات فراوانی پذیرفته است، شمار قابل توجهی از نویسندگان همواره تلاش کرده اند تا آثاری را با الهام از واقعیت‌های اجتماعی به رشتۀ تحریر درآورند. پی‌یر لومتر از جمله آنان است که در اثر معروف خود، تحتِ عنوانِ به امید دیدار در آن دنیا، داستانی متأثر از جنگ جهانی اول می‌نویسد و به پیامدهای زندگی اجتماعی این رویداد مهم تاریخی در جامعۀ فرانسه اشاره میکند. در این مقاله کوشش شده است با بهره‌گیری از نقد تاریخی اجتماعیِ منتقد برجستۀ ادبی معاصر، کلود دوشه، زیرساخت‌های اجتماعی رمان به امید دیدار در آن دنیا اثر پی‌یر لومتر تحلیل و بررسی و پاسخ مناسبی به این پرسش‌ها که: «جامعه مرجع در این رمان چیست؟ چه ارتباطی میان جامعه متن و مرجع وجود دارد؟ و سوسیوگرام این متن چیست؟» ارائه شود. برای انجام این کار، متن را با توجه به مفاهیم تحلیلی دوشه مانند جامعه متن، جامعه مرجع وسوسیوگرام مطالعه و تحلیل کرده‌ایم.