فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقایسه شاخص‌های غنی‌شدگی، ریسک اکولوژیکی، بار آلودگی و ضریب واگرایی به منظور برآورد آلودگی فلزات سنگین در گرد و غبار نیمه غربی ایران مهدی رجبی 1 ، بابک سوری *2 1 دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع‌طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران 2 دانشیار گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع‌طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران (تاریخ دریافت: 01/10/1395؛ تاریخ تصویب: 09/07/1397) چکیده ذرات معلق گرد و غبار با منشا فرسایش بادی خاک از عوامل آلاینده هوا به شمار می‌‌روند که هنگام جابه‌جایی در اتمسفر مقادیری از ترکیبات موجود در قشر زمین را حمل نموده و موجب کاهش کیفیت محیط‌زیست می‌‌شوند که این امر با به کارگیری شاخص‌‌های مختلفی قابل ارزیابی است. در این تحقیق مقادیر دو فلز Fe و Mn و شش فلز Zn, Cu, As, Ag, Cr, Ni به ترتیب به روش شعله و کوره گرافیکی جذب اتمی در نمونه‌‌های گرد و غباری که به مدت یک سال با فواصل زمانی 10 روزه از سه شهر واقع در نیمه غربی کشور (اندیمشک، خرم‌آباد و سنندج) که در عرض‌‌های جغرافیایی متفاوتی قرار دارند تهیه شد. سپس سطح خطر آلودگی این فلزات سنگین در نمونه‌‌های به دست آمده با استفاده از شاخص‌‌های EF (Enrichment Factor)، Er i (Ecological Risk)، PLI (Pollution Load Index)  و CD (Coefficient of Divergence) مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج حاکی از برآورد سطح بالای خطر آلودگی Ag و Cu در گرد و غبار هر سه شهر با استفاده از شاخص‌‌های EF و Er i بود. همچنین شاخص PLI بیشتر بودن آلودگی فلزات سنگین در گرد و غبار سنندج را تایید نمود. علاوه بر این شاخص CD به طور نسبی شباهت بیشتری میان گرد و غبار خرم‌آباد و اندیمشک از حیث مقادیر فلزات سنگین اندازه‌‌گیری شده در طول دوره نمونه‌‌برداری نشان داد ضمن آن که سطح آلودگی فلزات سنگین در گرد و غبار هر سه ایستگاه در فصل زمستان بیشترین مقادیر را نسبت به سایر فصول دارا بود. کلید واژه‌ها: گرد و غبار غرب ایران، فلزات سنگین، Enrichment Factor Ecological Risk, Pollution Load Index, Coefficient of Divergence,. * نویسنده مسئول:                                                                                                                    Email: bsouri@uok.ac.ir