بررسی برگردان تکنیک چندصدایی در دو ترجمه فارسیِ از رمان مادام بواری اثر گوستاو فلوبر

نویسندگان

1 اصفهان، دانشگاه اصفهان، دانشکده زبانهای خارجی، گروه زبان و ادبیات فرانسه

2 اصفهان، دانشگاه اصفهان، دانشکده زبانهای خارجی، گروه زبان و ادبیات فرانسه

3 اصفهان، دانشگاه اصفهان، دانشکده زبانهای خارجی، گروه زبان و ادبیات فرانسه

doi
10.22067/rltf.2021.70115.1006
چکیده

بنابر نظریه میخائیل باختین، گفتگومندی یا چند‌صدایی به حضور همزمان نقطه‌نظرها و صداهای متعدد و متنوع با قدرت و توان یکسان اطلاق می‌گردد به گونه‌ای که هیچ‌یک از صداها بر دیگری تسلّط یا تقدّم نداشته باشد. گفتمان غیرمستقیم آزاد به عنوان یکی از شیوه‌های بازنمود گفتار و اندیشه شخصیت‌ها و نیز یکی از ابهام‌آمیزترین تکنیک‌های ادبی، از اصلی‌ترین شیوه‌های ایجاد چند‌صدایی می‌باشد. در مقاله‌ی حاضر برآنیم تا اهمیت و چگونگی ترجمه‌ی چندصدایی و شاخص‌های آن را در رمان مادام بواری اثر گوستاو فلوبر، به عنوان عالی‌ترین نمونه‌ی کاربست این تکنیک نوشتاری، مطالعه کنیم و به این پرسش پاسخ دهیم که چگونه تکنیک چندصدایی در ترجمه نمایان می‌گردد و چه تاثیری در خوانش اثر دارد. بر این اساس،‌ ابتدا به توضیح مفهوم چند‌صدایی پرداخته و در ادامه ضمن معرفی و توضیح شاخص‌های گفتمان غیرمستقیم آزاد، با بررسی بخش‌هایی از دو ترجمه‌ی مطرح انجام شده از رمان مادام بواری به زبان فارسی، توسط محمد قاضی (با همکاری رضا عقیلی) و مهدی سحابی، تأثیر گفتمان غیرمستقیم آزاد در شکل‌گیری ویژگی چند‌صدایی را توضیح داده و نحوه‌ی عملکرد مترجمان مذکور را در بازگردانی شاخص‌های این گفتمان بررسی کرده‌ایم تا میزان آگاهی و شناخت آن‌ها را از این مبحث تخمین بزنیم. چند‌صدایی، گفتگومندی، گفتمان غیرمستقیم آزاد، باختین، مادام بواری، مهدی سحابی، محمد قاضی