نقد ترجمۀ متون مطبوعاتی فرانسه/فارسی با تکیه بر رویکرد ون‌دایک

نویسندگان

1 دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانشگاه علامه طباطبائی

3 دانشگاه علامه طباطبائی

doi
10.22067/rltf.v2i2.87052
چکیده

مطبوعات نقش مهمی در انتقال اخبار و اطلاعات روز جهان دارند و می‌توان گفت به‌نوعی افکار عمومی و جامعه را جهت‌دهی می‌کنند. حقیقت انکارناپذیر این است که صاحبانِ قدرت سیاسی و اقتصادی رسانه‌ها را کنترل  و در آنها نفوذ می‌کنند تا بر مردم تأثیر گذارند. حال این پرسش مطرح می‌شود که، در ترجمة متون مطبوعات پیام متن مبدأ تا چه اندازه درست به خوانندگان منتقل می‌شود. پژوهش پیش‌رو بر آن است تا با ادغام برخی از ابزارهای نقد ترجمه با الگوی کلی ون‌دایک مدل مناسبی برای تحلیل و بررسی در محور معنا ارائه دهد تا نشان دهد که مترجمان متون سیاسی اغلب با رویکردی سوبژکتیو (وابسته به تفکر فردی) و متعصبانه محتوای مطبوعات را به نفع خود تغییر می‌دهند که این کار بر تحریف ایدئولوژی حاکم بر خبرهای متن مبدأ اثرگذار است. ازینرو، کوشیده تا بر اساس ساخت‌های پیشنهادی ون‌دایک (ساخت‌های سطحی  یا روساخت و ساخت‌های معنایی یا زیر ساخت) در بازنمایی قدرت و ایدئولوژی و با بیرون‌کشیدن تلویحات، پیش‌انگاشت‌ها، طرح واژه‌ها، سبک‌های واژگانی، کارگفت‌ها، انسجام معنایی، سخنوری و غیره، معنای واقعی و ایدئولوژی حاکم بر خبرهای سیاسی را مشخص کند و سپس با مقابله و مقایسه با ترجمة آن، به میزان تغییرات اعمال‌شده و در نهایت چرخش ایدئولوژی متن دست یابد و نشان دهد که مترجم از چه استراتژی‌های زبانی و ترجمه‌ای در محور معنا جهت منطبق‌کردن آن با باورهای مخاطب زبان مقصد بهره برده است. یافته‌ها نشان می‌دهد، مترجمان، در اکثر موارد، ساخت‌های معنایی متن اصلی را با استفاده از معادل و ساختارهای نا متشابه تغییر می‌دهند.