تأثیر پیچیدگی اقتصادی و جهانیشدن بر مهاجرت نخبگان در کشورهای منتخب عضو سازمان همکاری اسلامی
نویسندگان
1 استاد اقتصاد دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2 پژوهشگر پسادکتری اقتصاد دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
doi
10.30465/jnet.2022.18651.1154چکیده
به موازات گسترش اقتصاد دانشبنیان، آنچه میتواند موجب ایجاد مزیت رقابتی و افزایش قدرت رقابتپذیری در عرصه بینالمللی شود، افزایش سطح پیچیدگی اقتصادی محصولات صادراتی است. از طرف دیگر، یکی از پیشنیازهای مهم ارتقاء پیچیدگی اقتصادی برخورداری از نیرویکار ماهر و آموزشدیده است. در این میان، کشورهای پیشرفته و توسعهیافته به دلیل فراهم کردن بسترهای مناسب برای استفاده از ظرفیت بالقوه سرمایهانسانی در بستر جهانیشدن و حصول به اقتصاد دانشبنیان، تبدیل به مقصد مهاجرت نخبگان (سرمایهانسانی) از کشورهایی شدهاند که به دلایل مختلف در استفاده هدفمند از ظرفیت بالقوه سرمایهانسانی خود در جهت تحقق اقتصاد دانشبنیان و تولید محصولات پیچیده موفق نبودهاند. بنابراین، هدف این مطالعه بررسی تأثیر پیچیدگی اقتصادی بر مهاجرت نخبگان از کشورهای منتخب عضو سازمان همکاری اسلامی است. نتایج برآورد مدل با استفاده از روش گشتاورهای تعمیم-یافته پویا (GMM) طی دوره زمانی 2019- 2010 نشان میدهد پیچیدگی اقتصادی در این کشورها رابطه مستقیم با مهاجرت نخبگان دارد. به عبارت بهتر، وضعیت نامساعد رتبه پیچیدگی اقتصادی این جوامع که بیانگر رخوت بازار عوامل تولید دانشبنیان نظیر سرمایهانسانی و نیروی کار ماهر است، به نوعی عامل ایجاد دافعه مغز به سمت کشور دارای پیچیدگی اقتصادی بالاست. به علاوه، متغیرهای تعیینکننده میزان تحقق اقتصاد دانشبنیان و قدرت رقابتپذیری در عرصه تجارت بینالملل همچون؛ شاخص جهانیشدن، مخارج تحقیقو توسعه و شاخصهای کیفیت نهادی رابطه معکوس با مهاجرت نخبگان به مقصد ایالات متحده آمریکا دارد.
