بررسی نقش ایدئولوژی از نظر بافت زبانی در ترجمۀ متون سیاسی نزد رسانه‌های خبری فرانسوی‌زبان

نویسندگان

1 دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22067/rltf.v1i2.83199
چکیده

نقش بافت-زبانی-سیاسی-اجتماعی در درک و دریافت متن، اساسی و انکارناپذیر است. طبق نظریۀ بافت زبانی، روابط همنشینی و جانشینی و ساختار نحوی بستر شکل‌ گیری معنی را می‌سازند. در این راستا، مترجمان می‌توانند به‌منظور القای ایدئولوژی و پیام موردنظر خود، طی روند ترجمه متن، از راهبردهای مختلفی برای ایجاد تغییر در بافت آن و درنتیجه در معنای آن استفاده کنند. هدف از تحقیق حاضر بررسی نحوۀ تأثیرگذاری ایدئولوژی بر روند ترجمه متون سیاسی در رسانه ‌های خبری است. بدین منظور، متن سخنرانی دکتر حسن روحانی در خصوص تصمیم ایران برای کاهش تعهدات خود در توافقنامه برجام به‌ عنوان متن مبدأ انتخاب‌شده و ترجمۀ آن به زبان فرانسه در چند رسانه مکتوب و سایت فرانسوی ‌زبان، بر طبق نظریه بافت زبانی مورد تحلیل و واکاوی، قرار گرفته است. مطالعۀ موردی ترجمه‌ های فرانسوی ارائه‌شده از این متن توسط یک هفته ‌نامه، سه روزنامه و دو سایت خبری فرانسوی ‌زبان که از میان هر دو طیف راست ‌گرا و چپ‌ گرا گزینش‌ شده‌اند، مبین نکات جالبی در خصوص کمیت و کیفیت تأثیرات ایدئولوژی و خط ‌مشی سیاسی رسانه ‌ها بر ترجمه یک متن یا سخن مشخصی است. یافته ‌های تحقیق حاضر نشان می‌دهد که رویه و مواضع سیاسی هر رسانه، بر پایۀ تکنیک‌ های انتخاب واژگان و ساختارهای دستوری، باعث ایجاد تغییراتی در متن ازجمله حذف یا تعدیل می‌شود که منتهی به ایجاد متنی در زبان مقصد می‌شود که با هدف و تفکر اولیۀ مدنظر در متن مبدأ متفاوت و بعضاً حتی در تضاد می‌باشند.