فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کشت گلخانه‌ای با برخورداری از توانمندی‌هایی مانند بهره‌وری منابع بالا، امکان تولید چهار فصل، کاهش وابستگی به شرایط اقلیمی و صرفه‌جویی قابل توجه در مصرف آب نقش بسزایی در توسعۀ پایدار کشاورزی و ایجاد ارزش افزوده اقتصادی دارد. با وجود این مزایا، توسعۀ کشت گلخانه‌ای در استان آذربایجان شرقی با چالش‌های متعددی روبه­روست. این پژوهش با بهره‌گیری از رویکرد توصیفی-پیمایشی، پرسشنامه با روایی و پایایی تایید شده و استفاده توأم از روش‌های آماری کمی (مانندSWOT  و QSPM) و کیفی (مطالعات میدانی و مصاحبه) به صورت هیبریدی به تحلیل عمیق این چالش‌ها و ارائۀ راهکارهای اجرایی پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد که یافته‌های کمی و کیفی همسو هستند و چالش‌ها را می‌توان در قالب هفت محور اقتصادی، اجتماعی، مدیریتی، بازاریابی و فروش، ساختاری، آموزشی و نهاده‌های مصرفی تفکیک و اولویت‌بندی کرد. نتایج تحلیل SWOT نشان داد میانگین امتیاز عوامل داخلی و خارجی به ‌ترتیب 2/11 و 2/21 است که بیانگر وضعیت نسبتاً پایدار اما نیازمند اصلاح و تقویت ساختارهای حمایتی و مدیریتی در بخش کشت گلخانه‌ای استان است. بر اساس مدل QSPM، استراتژی برتر توسعه، «توسعه زیرساخت‌های مالی و فناورانه با مشارکت دولت و بخش خصوصی» با امتیاز کل جذابیت 6/42 شناسایی شد. رفع موانع موجود در استان نیازمند تدوین برنامه‌های آموزش عملی، سرمایه‌گذاری هدفمند در زیرساخت‌ها، حمایت از به­کارگیری فناوری‌های نوین، استانداردسازی ساختار مدیریت و تولید، و ارائۀ بسته‌های حمایتی و اعتباری است. تحقق این راهکارها ضمن بالابردن پایداری کشت‎های گلخانه‌ای، به­ افزایش کیفیت و کمیت تولید و تقویت رقابت‌پذیری کشاورزی منطقه خواهد انجامبد.