ارزیابی عوامل مؤثر بر یکنواختی جیره های کاملا مخلوط در ماشین خوراک ساز دام

نویسندگان

1 استادیار بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران

doi
10.22092/amsr.2026.371789.1531
چکیده

افزایش و بهبود ضریب تبدیل در صنعت دام با استفاده از جیره­های غذایی مخلوط به دست می­آید. تأمین مواد مغذی کافی و متعادل در جیرۀ غذایی، برای افزایش تولید، با مخلوط کردن مواد تشکیل­دهندۀ خوراک به دست می­آید. نکتۀ مهم در تهیۀ این نوع خوراک دام، یکنواختی مخلوط شدن مواد و توزیع یکسان برای دام­هاست. ماشین­های خوراک­ساز دام از ادوات مناسب برای تهیۀ جیرۀ کاملا مخلوط در دامپروری هستند. به منظور بررسی یکنواختی جیرۀ غذایی مخلوط در ماشین خوراک­ساز دام، اثر سه سرعت مارپیچ 50 (R50)،60 (R60) و70 (R70) دور بر دقیقه و زمان مخلوط شدن در سه سطح 15 (T15)، 18 (T18) و 21 (T21) دقیقه در یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار با هم مقایسه شد. از ترکیب کاه، یونجه، سیلوی ذرت، تفالۀ چغندرقند، کنسانترۀ دامی و آب برای تهیۀ جیرۀ غذایی در ماشین خوراک­ساز دام استفاده شد. پارامترهای مورد بررسی شامل اندازه­گیری خردشدن مواد مخلوط، اندازه­گیری و محاسبۀ یکنواختی مواد مخلوط­شده و بررسی جریان­پذیری مواد مخلوط (عدد فرود) است. داده­های به دست آمده با نرم­افزار SAS تجزیه و میانگین­ها با آزمون چند دامنه­ای دانکن مقایسه گردید. نتایج بررسی­ها نشان داد که بیشترین مقدار خردشدن مواد (کمترین مقدار در میانگین هندسی قطعات) در سرعت مارپیچ 70 دور بر دقیقه و زمان 21 دقیقه (تیمار R70T21) و کمترین مقدار خردشدن مواد علوفه­ای در سرعت مارپیچ 50 دور بر دقیقه و زمان 15 دقیقه (تیمار R50T15) و اختلاف معنی­دار (P<0.05) با یکدیگر به دست آمد. بیشترین یکنواختی نیز در تیمار R70T21 حاصل شد. با توجه به کاربرد زیاد ماشین خوراک­ساز دام در گاوداری­ها و صرفه­جویی در زمان تهیۀ جیره کاملا مخلوط، باید تیماری ارائه شود که سرعت محور مارپیچ آن کم و زمان کاربرد ماشین در تهیۀ جیره در حد مناسب باشد. بررسی­ها نشان می­­دهد، تیمارR50T18 با انحراف معیار 39/1 سانتی­متر طول قطعات (Sgm) و یکنواختی مواد مخلوط با 63/1 گرم (Sd) قابل توصیه است.