بررسی رابطۀ علّی میان پول و تورم در ایران: رهیافت MS-VAR

نویسندگان

1 دانشیار اقتصاد، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

doi
10.30465/jnet.2020.6295
چکیده

تا پیش از ظهور دیدگاه‌های پساکینزی، نظریات پیرامون علیت میان پول و تورم عمدتاً روی رابطۀ مثبت میان این دو متغیر و علّیت پول به تورم شکل گرفته بود. سپس این ایده مطرح شد که بین رشد پول و تورم ممکن است همبستگی وجود نداشته باشد، یا اگر هست علّیت آن معکوس است، یعنی تورم علّت پول است. در اقتصاد ایران رشد پول و تورم در شش دهۀ گذشته پرنوسان بوده و شرایط متفاوتی را تجربه کرده است. با توجه به ادبیات نظری و تجربی موجود و تجربۀ کشور در تورم و رشد پول، این مسئله مطرح است که آیا علّیت میان رشد پول و تورم ثابت است یا این که در سال‌های با تورم بالا، علیت معکوس، می‌تواند در بی‌ثبات کردن پویایی‌های نقدینگی نقش قابل ملاحظه داشته باشد؟ برای بررسی این مسئله، در این مقاله آزمونی غیرخطی با استفاده از مدل خودرگرسیون برداری مارکوف سوئیچینگ صورت می‌پذیرد. یافته‌های مدل، سه رژیم متفاوت در دورۀ 1961 تا 2017 را نشان می‌دهد. در رژیم صفر که رشد نقدینگی به صورت محسوسی بزرگتر از نرخ تورم است، علیت یک‌طرفه از نقدینگی به تورم وجود دارد. در رژیم یک که هر دومتغیر نرخ‌های ملایم‌تری را تجربه کرده‌اند، علیت دو طرفه و در رژیم دو که تورم بالاست و میانگین آن نزدیک به میانگین رشد نقدینگی است، علیت یک طرفه از تورم به رشد نقدینگی وجود دارد.توصیۀ سیاستی این تحقیق اولاً کنترل رشد نقدینگی و ثانیاً کنترل تعیین‌کننده‌های دیگر تورم در سال‌های با تورم بالا برای جلوگیری از بازتولید رشد نقدینگی یا همان علّیت معکوس است.