فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رفتارهای شهروندی سازمانی (OCB) به‌عنوان رفتارهای داوطلبانه و فراتر از وظایف رسمی کارکنان، نقش مهمی در بهبود عملکرد و بهره‌وری سازمان‌ها ایفا می‌کنند. با این حال، تحقیقات اخیر نشان داده‌اند که این رفتارها می‌توانند جنبه‌های تاریک یا نامطلوبی مانند خستگی، استرس شغلی، تعارض نقش، و رفتارهای نمایشی به همراه داشته باشند که به‌ویژه در صنعت پیچیده بیمه، تأثیرات منفی قابل‌توجهی بر کارکنان و سازمان‌ها دارد. پژوهش حاضر با هدف طراحی مدلی برای پیشگیری از نیمه‌تاریک رفتار شهروندی سازمانی در صنعت بیمه ایران، با استفاده از تکنیک تحلیل مضمون انجام شده است. در این مطالعه، از پرسشنامه‌های نیمه‌ساختاریافته و مصاحبه با 10 خبره صنعت بیمه (با معیارهایی نظیر حداقل 10 سال تجربه، سابقه مدیریتی، و انتشار پژوهش‌های مرتبط) استفاده شد و سپس مدل نهایی با استفاده از تکنیک دلفی در سه مرحله غربال و اعتبارسنجی شدند. داده‌ها با نرم‌افزار MAXQDA تحلیل و در چهار سطح سازمانی، شغلی، محیطی-اجتماعی، و فردی به چهار محور اصلی، 13 تم اصلی، و 75 تم فرعی دسته‌بندی شدند. راهکارهایی نظیر شفافیت و عدالت سازمانی، سبک رهبری تحول‌آفرین، استفاده از فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی اخلاقی، توسعه منابع انسانی، تقویت فرهنگ همکاری، و مدیریت استرس فردی پیشنهاد شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان داد که این راهکارها با تأکید بر تعادل بین ارزش‌های فردی و سازمانی، می‌توانند از رفتارهای فرصت‌طلبانه و نمایشی پیشگیری کنند و به بهبود عملکرد سازمانی در صنعت بیمه کمک نمایند.