فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آسیب­های ظاهری و داخلی به بذر در اثر نیروهای مکانیکی حاصل از ماشین­های فرآوری، کاهش درصد جوانه­زنی و قدرت رویشی بذر را به دنبال دارد. با هدف افزایش کارایی ماشین جین اره­ای در جداسازی الیاف از بذر، آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار اجرا شد. سطوح فاکتورهای آزمایش، سرعت دورانی اره­های ماشین جین در سه سطح 300 (S1)، 350 (S2) و 400 (S3) دور بر دقیقه، رطوبت بذر در سه سطح 3-5 (M1)، 6-8 (M2) و 10-8 (M3) درصد و رقم بذر پنبه در دو سطح حکمت (V1) و گلستان (V2) بود. در ارتباط با بذر پنبه، متغیرهای طول، عرض، ضخامت، میانگین هندسی و ضریب کرویت اندازه­گیری شد. پس از فرآوری وش پنبه در ماشین جین، اندیس ضخامت پوست بذر، میزان مواد خارجی روی الیاف، ظرفیت موادی ماشین جین اره­ای، قوۀ نامیۀ بذر، سرعت جوانه­زنی بذر، شاخص بنیۀ بذر و نشت یونی نسبی تعیین شد. پس از تجزیۀ واریانس، مقایسه داده­های میانگین تیمارها با آزمون دانکن و معادلۀ رگرسیون بین تیمارهای آزمایش (متغیرهای مستقل) و پارامترهای اندازه­گیری شده (متغیرهای وابسته) صورت گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که تیمارهای S1M2V2 و S1M1V1، به ترتیب با 40/2 و 90/1 کیلوگرم بر ساعت، بیشترین و کمترین مقدار ظرفیت موادی را ایجاد کرده­اند. با در نظر گرفتن سرعت دورانی و رطوبت یکسان، ظرفیت موادی ماشین در رقم گلستان 22/12 درصد بیشتر بود تا در رقم حکمت. معادلات رگرسیونی نشان داد که در رقم حکمت با افزایش سرعت دورانی اره­های ماشین جین، درصد جوانه‌زنی بذر افزایش و شاخص بنیۀ بذر کاهش می­یابد. در رقم گلستان نیز معادلات رگرسیونی نشان داد که افزایش سرعت دورانی اره­های ماشین جین، کاهش درصد جوانه­زنی و افزایش رطوبت، افزایش سرعت جوانه‌زنی را به دنبال دارد. سرعت دورانی 350 دور بر دقیقه، رطوبت 8-6 درصد و رقم پنبۀ گلستان، بیشینۀ درصد جوانه­زنی و سرعت جوانه­زنی بذر را به ترتیب با 67/93 درصد و 56/24 بذر در روز ایجاد کرد و قابل توصیه است.