فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حکمرانی و مدیریت از مهم‌ترین مفاهیم در نظام فکری و اجتماعی مسلمانان به شمار می‌آید. در طول تاریخ اندیشه اسلامی، متفکران متعددی به تبیین مبانی، اهداف و روش‌های حکمرانی پرداخته‌اند. بر اساس یافته های پژوهش، علامه طباطبایی، محمد عبده و رشید رضا بر ضرورت پیوند میان دین و سیاست تأکید دارند، اما در تبیین مبانی مشروعیت و نقش عقل در اداره جامعه تفاوت‌هایی دارند. علامه طباطبایی، با تکیه بر فلسفه صدرایی و مبانی قرآنی، حکمرانی را تجلی ولایت الهی در جامعه می‌داند؛ در حالی که محمد عبده بر اصلاح نهادهای دینی و بازگشت به فهم عقلانی از شریعت تأکید دارد. رشید رضا نیز در چارچوب اندیشه اصلاح‌طلبانه سلفی، حکومت را ابزار تحقق مقاصد شریعت معرفی می‌کند. در مجموع، می‌توان گفت تفاوت اصلی سه رویکرد، در نحوه تلفیق عقلانیت، شریعت و تجربه اجتماعی در فرآیند مدیریت و حکمرانی نهفته است. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و رویکرد تطبیقی به بررسی مبانی حکمرانی در اندیشه سه متفکر برجسته جهان اسلام، یعنی علامه طباطبایی، محمد عبده و محمد رشید رضا می‌پردازد.