ارزیابی نرخ رشد بهره وری تجزیه‌پذیر در صنعت خودرو ایران با تأکید بر کارایی فنی و مقیاس: رویکرد مرزی

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استادیار گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 استاد گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.30465/ce.2025.51293.2016
چکیده

نرخ رشدبهره‌وری و سطح بهینه کارایی یکی از دلایل ماندگاری سهم بازار شرکت‌ها در اقتصاد و بویژه در تجارت بین‌الملل است. صنعت خودرو ایران بدلائل محتلف به‌ویژه مالکیت یا مدیریت دولتی درچند دهه اخیر از نرخ رشد بهره‌وری و مولفه‌های کارایی مطلوب برخوردار نبوده است. در این مقاله نرخ رشد بهره‌وری، پیشرفت فنی و کارایی مقیاس در صنعت خودروی ایران ارزیابی میشود. برای تحقق این هدف بااستفاده از داده‌های کدهای چهاررقمی (ISIC) صنعت خودرو در دوره زمانی 1381-1399، تابع تولید مرزی تجزیه‌پذیر کامبوکار و لاول برازش می‌شود. یافتههای پژوهش بیانگر آن است که در صنعت خودروسازی ایران پیشرفت فنی با مقدار 017/0 بیشترین سهم را در نرخ رشد بهره‌وری عوامل تولید داشته، درحالی‌که کارایی مقیاس به مقدار 042/0- از نرخ رشد بهره‌وری کاسته است؛ باستناد سهم ناچیز کارایی فنی با مقدار برابر 006/0 می‌توان اظهار داشت که اگرچه ساختار تولید تا حدی متکی بر تحول فناورانه بوده اما از لحاظ کارایی مدیریتی و مقیاس تولید با چالش‌هایی مواجه است. علاوه براین، اجرای سیاست‌های قیمت‌گذاری در این صنعت انگیزه خودروسازان را برای ارتقای کارایی و رشد بهره‌وری کاهش داده است؛ بنابراین پیشنهاد می‌شود که با اصلاح نظام قیمت‌گذاری و ایجاد سازوکاری شفاف و رقابتی، انگیزه‌های ارتقاء بهره‌وری در بنگاه‌ها تقویت شود