بازخوانی مکانیسمهای تورم در ایران: چارچوب تورم ساختاری اصلاحشده
نویسندگان
1 استاد گروه اقتصاد نظری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
doi
10.30465/ce.2026.53271.2074چکیده
در دهههفتاد هم اقتصاد ایران نرخهای تورم مشابهی را تجربهکرد، اما آثار اقتصادی و اجتماعی آن اینچنین نگرانکننده نبود. تورم در ایران پدیدهای غیرگذرا، طولانی، با پایان باز است، که خود اصلاحشونده همنیست. بنابراین یک انقباضپولی ساده نمیتواند به مهار تورم بینجامد، زیرا دراین شرایط تولید بیشتر از قیمتها سرکوب میشود. سیاست کاهش ارزش پول ملی هم، با افزایش قیمت کالای وارداتی هم نوعی"همسویی مجدد قیمت" رابهمراه دارد. این مطالعه نخست، "فرضیهی تورم "ساختاری اصلاحشده"که در دهه 60میلادی بر مبنای انعطافناپذیری عرضهی محصولات غذایی و نوسانات صادرات مطرح گردید، بااستفاده از دادههای1379- 1400با فرکانس فصلی و سپس فرضیهی تورم پولی را بررسیکردهاست. یافتهها نشانمیدهد، گسترش پایهی پولی، با توجه بهارتباط ضعیف سیاستهای پولی با تحولات بخشحقیقی اقتصاد، همچنان تورمزا است. در تبیین تورم ساختاری، افزایش قیمت مواد غذایی بهعنوان کانال اصلی انتقال تورم ناشی از اصلاحات قیمتی، نقش پیشرانرا دارد. نوسانات قیمت کالاهایصادراتی نیز بهافسارگسیختگی تورم دامن میزند. هنگامیکه تقاضای صادرات، از طریق جذب کالا از بازار داخلیپاسخ دادهمیشود، کارایی سیاستپولی نقشکلیدی در مهارتورم ساختاری پیدا میکند. اینرسی تورمی که باعث کُندی واکنش تورم بهسیاستهامیشود،از مهمترین درتداوم روندهای تورمی است. به این ترتیب مهار پایدار تورم در ایران مستلزم ترکیب سیاست پولی همراستا با اصلاحاتساختاری و مدیریت بیثباتی ارزی است.