بررسی تاثیر ریسک جرم و امنیت بر نرخ تورم در ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد، گروه توسعه و برنامه‌ریزی اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری، گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

3 دانشیار، گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.

4 دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد، گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

doi
10.30465/ce.2025.51439.2023
چکیده

تورم در ایران همواره یکی از مسائل اساسی اقتصاد کلان بوده و شناسایی عوامل مؤثر بر آن اهمیت بالایی دارد. در این میان، ریسک جرم و امنیت به‌عنوان یک متغیر غیراقتصادی اما تأثیرگذار، می‌تواند از طریق کاهش سرمایه‌گذاری، افزایش هزینه‌های مبادله و تضعیف اعتماد عمومی بر روند تورم اثر بگذارد. هدف اصلی این پژوهش بررسی تأثیر ریسک جرم و امنیت بر نرخ تورم ایران طی سال‌های 2014 تا 2024 با استفاده از روش خودرگرسیون برداری ساختاری است. نتایج مدل نشان می‌دهد که نقدینگی، نرخ ارز و انتظارات تورمی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر تورم در ایران هستند. نقدینگی با ضریب 0.413 بیشترین اثر را دارد و موجب افزایش فشار تقاضا می‌شود. نرخ ارز و انتظارات تورمی نیز تأثیر مستقیمی بر تورم دارند. در کنار این عوامل، ریسک جرم و امنیت نیز با ضریب 0.083 نقش قابل‌توجهی در افزایش تورم ایفا می‌کند. این ریسک‌ها از طریق کاهش سرمایه‌گذاری و اختلال در فعالیت‌های اقتصادی به تورم دامن می‌زنند. توابع واکنش آنی نشان می‌دهند که اثر این ریسک در کوتاه‌مدت محسوس است اما در بلندمدت کاهش می‌یابد. همچنین، در تحلیل تجزیه واریانس، ریسک جرم و امنیت حدود 23.9 درصد از تغییرات تورم را در دوره‌های مختلف توضیح می‌دهد.