تحلیل پویای عوامل مؤثر بر بازده داراییها و بازده حقوق صاحبان سهام بانکهای عضو بازار سرمایه ایران با استفاده از مدل TVP-PVAR
نویسندگان
1 دانشیار، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران
2 دکترای اقتصاد، گروه حسابداری، واحد بردسکن، دانشگاه آزاد اسلامی، بردسکن، ایران.
3 دانشجوی دکتری، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران، محقق بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
4 دانشیار، دانشکده ریاضی و آمار، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.
doi
10.30465/ce.2025.53132.2069چکیده
بازده داراییها و بازده حقوق صاحبان سهام از شاخصهای اصلی سنجش عملکرد مالی بانکها هستند و تحت تأثیر عواملی همچون ریسک اعتباری، متغیرهای کلان اقتصادی و ساختار سرمایه قرار دارند. هدف این پژوهش، تحلیل پویای عوامل مؤثر بر ROA و ROE بانکهای عضو بازار سرمایه ایران طی سالهای ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۰ است. برای این منظور از مدل خودرگرسیون برداری پانلی با پارامترهای متغیر در طول زمان (TVP-PVAR) استفاده شد تا تغییرات ساختاری و دینامیک روابط میان متغیرها در طول زمان بررسی شود. یافتهها نشان میدهد ریسک اعتباری و کیفیت داراییها از مهمترین عوامل کاهش ROA و ROE هستند، در حالی که اندازه بانکها موجب مدیریت بهتر ریسک و افزایش سودآوری میشود. همچنین، تورم در کوتاهمدت اثر منفی و رشد اقتصادی اثر مثبت بر بازدهی بانکها دارد. بهعلاوه، تحولات مثبت بازار سرمایه و بهبود روابط بینالمللی موجب افزایش دسترسی به منابع مالی و تقویت عملکرد مالی بانکها شده است. نتایج پژوهش کاربردهای مهمی برای سیاستگذاران و مدیران بانکی دارد، از جمله: ضرورت تدوین استراتژیهای بهینه برای کاهش ریسک اعتباری، استفاده مؤثر از ظرفیت بانکها و بهرهگیری از فرصتهای ناشی از تحولات اقتصادی و بازار سرمایه برای ارتقای سودآوری و ثبات مالی بانکها.
