اصول انتقاد سازنده در نهج‌البلاغه

نویسندگان

1 کارشناسی‌ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه مازندران

2 استادیار دانشکده الهیّات و معارف اسلامی دانشگاه مازندران

doi
چکیده

انتقاد سازنده از موضوعات مهمی است که سخت مورد توجه اسلام قرار گرفته است. اهمیت نقد سازنده بدین سبب است که این مقوله، عاملی اساسی و کلیدی برای رشد و تعالی فرد و جامعه محسوب می­شود و تحقق نشاط در جامعه و شکل­ گیری یک جامعه سالم در گرو وجود گفتمان انتقادی سازنده است. هر چند پژوهش­ های پرشماری در حوزه ادبیات انتقادی صورت گرفته است امّا هیچ­کدام از آنها کتاب شریف نهج‌البلاغه را به صورت ویژه مطمح نظر قرار نداده و اصول انتقاد سازنده را نجسته­ اند. این مقاله که با بهره ­گیری از روش توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر منابع اسنادی و کتابخانه ­ای سامان یافته، موارد ذیل را به­ عنوان مهم­ترین اصول انتقاد سازنده از منظر نهج‌البلاغه به بحث نهاده است: مقدم داشتن انتقاد از خویشتن، بیان شایستگی ­ها، تعیین بایسته ­ها، ریشه یابی ضعف­ها، تکیه بر استدلال منطقی، اتخاذ شیوه بیانی مناسب، ارائه معیار، پرهیز از افراط در توبیخ.