اثر کانال های انتقال سیاست پولی بر اندازه اقتصاد غیررسمی در ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 استادیار اقتصاد، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بزرگمهر قائنات
doi
10.30465/ce.2024.48221.1954چکیده
اقتصاد غیررسمی نقش مهمی در اقتصاد کلان ایفا میکند و بر عملکرد و ثبات آن اثر میگذارد. به منظور کاهش پیامدهای منفی اقتصاد غیررسمی ترکیبی از سیاستهای مختلف لازم است. سیاست پولی و کانالهای انتقال آن، مانند نرخ بهره، نرخ اعطای تسهیلات و تغییرات نرخ ارز، به طور مستقیم و غیرمستقیم بر فعالیتهای اقتصاد رسمی و غیررسمی اثر دارد. در این مطالعه، تأثیر کانالهای مختلف انتقال سیاست پولی شامل نرخ بهره، اعتبارات بانکی، نرخ ارز، و کانال قیمت مصرف کننده (نرخ تورم و نقدینگی) بر اندازه اقتصاد غیررسمی در ایران طی دوره زمانی 1369-1399 با استفاده از الگوی نامتقارن خودتوضیح با وقفههای توزیعی مورد بررسی قرار میگیرد. تحلیل نتایج نشان دهنده اثر منفی کانال اعتباری سیاست پولی بر اقتصاد غیررسمی است. همچنین، نتایج نشان میدهد کانال نرخ ارز اثر معنیدار و مثبت و کانال نرخ بهره اثر معنیدار و منفی بر اقتصاد غیررسمی دارد و این اثر نامتقارن است. ضریب متغیرهای نرخ تورم، و نسبت نقدینگی نیز اثر مثبت بر اندازه اقتصاد غیررسمی را نشان میدهند. بنابراین، سیاستگذاران میتوانند با استفاده از سیاستهای پولی فعالیتهای اقتصاد سایه و غیررسمی را با اقداماتی از قبیل افزایش اعطای اعتبارات بانکی، تغییر نرخ بهره، کنترل تورم، و مدیریت نرخ ارز کنترل کنند. طبقهبندی JEL: E52, E5, E31, E26.