فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آیا بازدارندگی خزانه‌ای اسمی و واقعی در اقتصاد ایران اتفاق افتاده‌اند؟ برای پاسخ به این پرسش لازم است اثر رشد اقتصادی واقعی و تورم بر «درآمدهای مالیاتی دولت نسبت به تولید ناخالص داخلی» برآورد شود. در این راستا، مقاله حاضر به شناسایی بروز بازدارندگی/پادبازدارندگی خزانه‌ای اسمی و واقعی در اقتصاد ایران طی سال‌های 1972 تا 2020 (1351-1399) با استفاده از روش حداقل مربعات معمولی پویا (DOLS) می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهند اثر رشد و تورم بر درآمد مالیاتی نسبی به ترتیب منفی و مثبت شده است که به معنای بروز پادبازدارندگی خزانه‌ای واقعی هم‌زمان با بازدارندگی خزانه‌ای اسمی در ایران است؛ که اعمال ضمنی شاخص‌سازی بیش از حد را مستند می‌کند. به‌علاوه، بازتر شدن اقتصاد ایران، تمرکززدایی در امور خزانه‌ای (به‌ویژه مالیات‌ستانی)، و نیز پیروی دولت از قیمت‌های نسبی بازاری در عرضه کالاهای عمومی می‌توانند اثر بازدارندگی مالیات‌ستانی را به‌طور معنی‌داری کاهش دهد. به‌طور کلی، این یافته‌ها در حمایت از ایده طراحی یک استراتژی رشد اقتصادی منسجم در پیوند با استقرار یک سیستم مالیاتی تصاعدی بالغ بر پایه مالیات‌ستانی از درآمد فراگیر است که ابعاد متنوع شاخص‌سازی کامل، برون‌گرایی، تمرکززدایی، کارآیی مالیات‌ستانی، و پول‌گرایی (اصلاح قیمت‌ها به سمت قیمت‌های بازار) را به‌خوبی در خود جای دهد. طبقه‌بندی JEL: H20، H30، E31، O40، C32.