فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: علی‌رغم پژوهش‌های متعددی که در زمینه ارزیابی اقتصادی انجام شده است، سن بهینه برش و بازدهی زراعت چوب تحت شرایط عدم حتمیت در رشد درخت و بازار چوب، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هدف کلی پژوهش پیش‌رو، ارزیابی اقتصادی زراعت چوب صنوبر در سناریوهای مختلف ریسکی است. مواد و روش‌ها: منبع داده‌های مورد استفاده در این پژوهش، نتایج مقاله Mohammadi Limaei و همکاران (2013) است که سن بهره‌برداری اقتصادی را برای هفت کلن از صنوبر دلتوئیدس (Populus deltoides W.Bartram ex Marshall) تعیین کردند. در پژوهش پیش‌رو از مدل فاوستمن استفاده شد و تابع حجم چوب از طریق رگرسیون فازی در سه سناریوی بدبینانه، متوسط ​​و خوش‌بینانه برآورد شد. از میان انواع فرم‌های تابع، فرم چندجمله‌ایی درجه سوم ‌به‌دلیل شباهت به عملکرد زیستی، نتایج قابل‌تفسیر بهتری ارائه می‌دهد. به همین دلیل در این پژوهش از همین فرم استفاده شد. تصمیم‌گیری در مورد مقرون‌به‌صرفه‌ترین زمان برای قطع درخت به‌معنای حل مشکل بیشینه‌سازی مدل فاوستمن است. زمان برش بهینه در این مدل برای دو حالت قابل‌حل است: کشت یک‌باره و کشت دائم. در کشت یک‌باره، هزینه فرصت دوره بعدی کشت وجود ندارد، درحالی‌که در کشت دائمی، پس از هر برداشت باید هزینه فرصت برای چرخه کاشت و نگهداری دوره بعدی در نظر گرفته شود. در این پژوهش، بهینه‌سازی زراعت چوب در یک دوره انجام گرفته است. برای مقایسه سودآوری اقتصادی از ارزش خالص فعلی (NPV) استفاده شد. زیرا این معیار به انتخاب گونه مناسب و تعیین سن بهره‌برداری بهینه کمک می‌کند و بهتر از معیارهای دیگر قابل‌درک است. برای ‌پیش‌بینی قیمت چوب از روش تحلیل قیمت استفاده شد. به این ترتیب، ‌پیش‌بینی ‌براساس تفکیک و ترکیب ‌مؤلفه‌های روند، چرخه‌ای و تصادفی قیمت انجام گرفت. نتایج: تخمین تابع حجمی چوب صنوبر در ‌سن‌های مختلف با استفاده از رگرسیون فازی ​​نشان داد که بیشترین حجم چوب در حالت بدبینانه برابر با 3/129 متر مکعب در هکتار در سن 12 سالگی است. میانگین آن حدود 197 متر مکعب در 16 سالگی و در حالت ‌خوش‌بینانه 8/329 متر مکعب چوب در سن 20 سالگی تولید می‌شود. قیمت هر متر مکعب چوب صنوبر ‌براساس تحلیل ‌مؤلفه‌های نوسان‌های قیمت برای سال 1424 در سه شرایط بدبینانه، متوسط ​​و خوش‌بینانه ‌به‌ترتیب 7/82، 102 و 121 میلیون ریال پیش‌بینی شد. ارزش فعلی کشت صنوبر (با نرخ بهره 18 درصد) در حالت بدبینانه 887 میلیون ریال در هکتار است که در سال نهم محقق می‌شود. در حالت متوسط، ‌بیشترین درآمد حاصل از کشت صنوبر در سال نهم و حدود 1349 میلیون ریال برآورد شد. در حالت ‌خوش‌بینانه نیز ‌بیشینه درآمد در سال دهم به‌دست می‌آید. به‌طوری‌که به‌ازای هر هکتار کشت صنوبر، درآمد حدود 2194 میلیون ریال حاصل می‌شود. با افزایش نرخ بهره به نرخ تورم (حدود 50 درصد)، سن قطع بهینه در هر سه سناریو به پنج سال کاهش می‌یابد. نتیجه‌گیری کلی: با افزایش نرخ تنزیل، سن بهینه قطع درخت و بازدهی انتظاری تنزیل‌شده کاهش می‌یابد. به‌طوری‌که در نرخ تنزیل 14 درصد، سن بهینه قطع درخت در سناریوی متوسط 11 سال و بازدهی انتظاری تنزیل‌شده 2019 میلیون ریال در هکتار بود، درحالی‌که در نرخ تنزیل 50 درصد، سن بهینه قطع درخت، پنج سال و بازدهی انتظاری تنزیل‌شده 180 میلیون ریال در هکتار برآورد شد. ‌باتوجه‌به نقش نرخ بهره در عدم انطباق هدف درآمد بیشینه که مورد توجه سرمایه‌گذار ‌است و بیشینه چوب تولیدی که هدف جامعه است، پیشنهاد می‌شود که تسهیلات تکلیفی کم‌بهره در اختیار سرمایه‌گذاران این صنعت قرار گیرد.