فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اجرای روش‌های خاک‌ورزی حفاظتی علاوه بر این‌که حاصلخیزی خاک را افزایش می­دهد، کاهش مصرف انرژی و هزینه تولید را به دنبال دارد. این تحقیق به منظور بررسی شاخص­های انرژی ذرت دانه‌ای در سامانه‌های مختلف خاک­ورزی (مرسوم، کم‌خاک‌ورزی با دیسک، کم‌خاک‌ورزی با چیزل پکر، بی‌خاک‌ورزی) در مزارع منطقه ارزوئیه در استان کرمان در سال زراعی 1396 اجرا شد. برای این‌منظور، پرسشنامه‌ای تهیه و داده‌ها از طریق مصاحبۀ حضوری با کشاورزان جمع‌آوری شد. در این بررسی شاخص‌های بازده انرژی، افزوده خالص انرژی، بهره‌وری انرژی، انرژی ویژه و کارایی مصرف آب محاسبه و تحلیل شد. نتایج بررسی­ها نشان داد که بیشترین بازده انرژی (81/1 مگاژول بر هکتار) و بیشترین افزوده خالص انرژی (51402 مگاژول بر هکتار) از کم­خاک­ورزی با دیسک به دست ­می­آید. شاخص بهره­وری انرژی برای سامانه‌­های خاک­ورزی مرسوم، کم‌خاک‌ورزی با دیسک، کم‌خاک‌ورزی با چیزل پکر و بی‌خاک‌ورزی به ترتیب 115/0، 115/0، 123/0 و 110/0 کیلو‌گرم به ازای مصرف هر مگاژول انرژی محاسبه شد. بیشترین انرژی ویژه (9 مگاژول بر کیلوگرم) از خاک­ورزی مرسوم و کمترین انرژی ویژه (1/8 مگاژول بر کیلوگرم) از کم­خاک­ورزی با دیسک حاصل شد. بیشترین کارایی مصرف آب (85/0 کیلوگرم به­ازای هر متر مکعب آب) در کم­خاک­ورزی با دیسک دیده شده ­است. یافته‌های این مطالعه نشان می­دهد که در زراعت ذرت دانه‌ای در این منطقه بیشترین مقدار انرژی مصرفی به ترتیب در تأمین آب آبیاری، مصرف کود شیمیایی، به­کارگیری ماشین‌های کشاورزی و سوخت مصرف می­شود. اصلاح روش‌های آبیاری، مصرف بهینۀ کودهای شیمیایی و استفاده از سامانه‌‌های کم‌خاک‌ورزی برای تولید ذرت دانه‌ای می‌تواند در بهبود نسبت انرژی و افزایش درآمد کشاورزان منطقه موثر باشد.