تحلیل نظری سیاستهای قیمتگذاری بنزین در ایران: چالشها و راهکارها
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد انرژی، دانشکدة اقتصاد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه اقتصاد انرژی و منابع، دانشکدة اقتصاد، دانشگاه خـوارزمی، تهـران، ایـران
3 استادیار گروه اقتصاد انرژی و منابع، دانشکدة اقتصاد،، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.30465/ce.2022.41641.1795چکیده
در این مطالعه سعی شده است ابتدا سیاست فعلی قیمتگذاری بنزین بر اساس رویکرد تحلیلی و توصیفی مورد آسیب شناسی قرار گیرد و سپس سیاست قیمتی پیشنهادی جهت رفع حداکثری آسیبهای سیاست فعلی ارائه شود. نتایج حاکی از آن است که سیاست کنونی قیمتگذاری بنزین، مجزاء و منفک از شرایط حاکم بر اقتصاد کشور است و تداوم سیاست ثابت نگه داشتن قیمت بنزین با وجود تورمهای شتابان، باعث اختلال در تخصیص بهینه این حامل انرژی میشود؛ بنابراین، با توجه به آسیبهای قیمتگذاری فعلی و ملاحظات اجتماعی ناشی از تغییرات قیمت بنزین، سیاست «مالیات بر میزان مصرف بنزین» بهعنوان سیاست قیمتی پیشنهاد میگردد این سیاست قیمتگذاری پیشنهادی همانند قیمتگذاری فعلی به صورت دو نرخی (قیمت سهمیهای و قیمت غیرسهمیهای) بوده؛ با این تفاوت که در نرخ دوم (قیمت غیرسهمیهای) قیمت بنزین کاملاً تحت تأثیر میزان مصرف افراد تعریف شده و مصرف بیشتر بنزین بهجای برخورداری از امتیاز یارانه بیشتر، با مخارج بیشتری برای مصرفکننده آن همراه خواهد بود. در این شیوه قیمتگذاری، انگیزه قاچاق سوخت که با مصارف بالای بنزین موضوعیت پیدا میکند، به شدت کاهش مییابد، زیرا در راهکار پیشنهادی، مصارف بیشتر بنزین با قیمتهای متناسب با قیمت فوب خلیج فارس عرضه میشود.