تهیۀ نقشۀ پراکنش و شدت عارضۀ خشکیدگی خوشۀ خرما در منطقۀ بم با استفاده از سامانۀ اطلاعات جغرافیایی

نویسندگان

1 مربی پژوهش، بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران.

2 استادیار بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران

3 دانشیار بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران

4 مربی پژوهش، بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران.

doi
10.22092/erams.2019.123818.1281
چکیده

در سال‌های اخیر عارضۀ خشکیدگی خوشۀ خرما به هزاران هکتار از باغ ­های خرمای بم خسارت زیاد وارد کرده است. در این مطالعه، از سامانۀ اطلاعات جغرافیایی استفاده شد که ابزاری برای کمک به تصمیم‌ گیری­ ها در مدیریت موضعی محصول و راهکاری برای پایش عارضۀ خشکیدگی خوشۀ خرما است. در مرحلۀ اول پژوهش حاضر، اطلاعات میدانی شامل درصد خسارت باغ‌ها از عارضۀ خشکیدگی، مختصات جغرافیایی و مساحت باغ‌ها به­ دست آمد؛ در مرحلۀ دوم، داده‌های جمع‌آوری ‌شده به سامانۀ اطلاعات جغرافیایی وارد شد؛ و در مرحلۀ سوم، اطلاعات مورد نیاز از سامانه استخراج‌ و نقشۀ پراکنش و شدت عارضۀ خشکیدگی خوشه خرما در مناطق بم و بروات به صورت نقطه‌ای و سطحی با سه روش میان‌یابی نزدیک‌ترین همجوار، معکوس فاصله و کریجینگ تهیه شد و سپس آنالیز روند دنبال شد. نتایج نشان داد که شدت خسارت عارضۀ خشکیدگی خوشۀ خرما در باغ­ های کرانه‌های جنوبی منطقه بسیار بالاتر است تا در باغ ­های مناطق مرکزی و شمال منطقه، بنابراین مبارزه باید در این مناطق در مختصات جغرافیایی ۵۸ درجه و ۲0 دقیقه طول شرقی و ۲۹ درجه و 4 دقیقه عرض شمالی تا ۵۸ درجه و ۲6 دقیقه طول شرقی و ۲۹ درجه و 2 دقیقه عرض شمالی تمرکز یابد. خشکیدگی خوشه در 56 درصد از تعداد کل باغاتی که در منطقه بم و بروات وجود دارند گزارش شده است و در 57/2  درصد از باغاتی که در آن ها خشکیدگی خوشه به ثبت رسیده است خشکیدگی بین 20 تا 30 درصد و در 5/9 درصد آنها بیش از 40 درصد به ثبت رسید. نتایج محاسبات نشان داد که در بیش از 56/2 درصد از کل باغ‌ها در منطقۀ مورد مطالعه، عارضۀ خشکیدگی خوشۀ خرما گزارش شده است. با تفسیر نتایج نقشه‌های پراکنش، شدت عارضه و ارتفاع منطقه، می‌توان نتیجه گرفت خسارت عارضۀ خشکیدگی خوشۀ نخلستان‌هایی که در ارتفاع بالاتر از 1000 متر از سطح دریا قرار دارند کمتر است و به ‌طور کلی با افزایش ارتفاع از سطح دریا، میزان خسارت عارضه نیز کاهش می‌یابد. مساحت کل نخلستان‌های منطقۀ بم و بروات، به ‌کمک تصویر ماهواره‌ سنتینل 2 به میزان 3647 هکتار و مساحت باغ­های خسارت دیده 2049 هکتار برآورد شده است.