واکاوی طرحوارههای تصویری سوره نساء برمبنای نظریه زبانشناختی مارک جانسون
نویسندگان
1 دکترای زبان و ادبیات عربی، پردیس فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران
2 استادیار، گروه زبان و ادبیّات عربی، واحد جیرفت، دانشگاه آزاد اسلامی، جیرفت، ایران.
3 استادیار گروه زبان و ادبیّات عربی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
doi
10.22034/paq.2024.2027678.3841چکیده
طرحوارهی تصویری از نظریات مطرح در پژوهشهای زبانشناسی شناختی است که برای نخستین بار توسط جانسون مطرح شد. دیدگاه اصلی در این نظریه این است که به دلیل فعالیت، حرکت و حضور فیزیکی انسان در جهان بیرون، از طریق بدن و محیط زندگی خود تجربههایی کسب میکنیم که ما را در سازماندهی افکارمان در حوزههای انتزاعی یاری میرساند. زبان قرآن حاوی مضامین و پیامهای ارزشمندی است که برخی از آنها با طرحوارههای تصویری ساماندهی میشوند و مخاطب میتواند با تصویرسازی آیات به درک عمیقتری از مفاهیم انتزاعی و نامحسوس دست یابد. لذا پژوهش حاضر بر آن است تا به بررسی سه گروه طرحوارههای تصویری جانسون مانند طرحواره حجمی، قدرتی و حرکتی در سوره نساء بپردازد و همین طور پربسامدترین طرحواره و مفاهیم انتزاعی آنها را با توجه به کارکرد هریک از آنها در مطالعه تفسیری قرآن با روش توصیفی تحلیلی بررسی نماید. یافتههای پژوهش نشان میدهد که طرحوارههای حجمی بر مفاهیمی چون بهشت، تردید و گمان دلالت دارند و طرحوارههای قدرتی بیشتر بر مفاهیمی مانند کفر، عدم ایمان و دوری از گناهان دلالت دارند و طرحوارههای حرکتی بر مفاهیمی چون سعادتمندی، عزت و مقام، احترام و نزول وحی و قرآن دلالت دارند و این نوع طرحواره از بالاترین بسامد برخوردار است.