فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: ارزیابی روند مدیریت جنگل‌های فراهیرکانی به شناسایی نقاط ضعف و قوت مدیریت این جنگل‌ها کمک شایانی خواهد کرد. در راستای دستیابی به هدف فوق، بخش اول این نوشتار که در دوره 31 نشریه تحقیقات جنگل و صنوبر ایران به چاپ رسید، روند مدیریت جنگل‌های فراهیرکانی را در پنج بازه زمانی شامل 1) از تشکیلات اولیه تا تشکیل بنگاه جنگل‌ها در سال 1328 شمسی (عدم توجه یا کم‌توجهی)، 2) از تشکیل بنگاه جنگل‌ها تا آغاز دهه 1340 (آغاز توجه و ایجاد نخستین تشکیلات)، 3) از 1340 تا 1351 (شروع مدیریت علمی با تهیه طرح‌های جنگل‌داری)، 4) از 1340 تا 1357 (جنگل‌کاری، احیا و توسعه فضای سبز) و 5) از 1352 تا 1357 (طرح‌های جنگل‌داری قرق و احیا) ارزیابی کرد. در نوشتار پیش‌رو، روند مدیریت این جنگل‌ها در بازه زمانی 1358 تا 1375 بررسی خواهد شد. مواد و روش‌ها: منابع اطلاعاتی مورد استفاده شامل گزارش‌ها، طرح‌های جنگل‌داری تهیه و اجراشده، مطالعه‌های شناسایی و نیمه‌تفصیلی و نیز مشاهده‌ای میدانی و تجربه حضور بیشتر از 30 سال در جنگل‌های فراهیرکانی هستند. پس از پیروزی انقلاب تا سال 1375، انواع روش‌های مدیریتی حاکم بدون آسیب‌شناسی در جنگل‌های فراهیرکانی آزمایش شد، اما در سال 1375 برنامه ضرب‌الاجل برون‌رفت از چالش سوء‌مدیریت جنگل‌های منطقه از سازمان متولی مدیریت این منابع مطالبه شد. سازمان متولی نیز با ارائه برنامه‌ای، رویکرد کلی مدیریت منابع جنگلی خارج از شمال را معرفی کرد، بنابراین اگرچه از سال 1358 تا سال 1375 فعالیت‌های مختلفی در زمینه مدیریت جنگل‌های فراهیرکانی اعمال شد، اما جزئیات آن در نوشتار پیش‌رو در قالب بازه زمانی فوق بیان شده است.نتایج: از سال 1358 اجرای طرح‌های قرق و احیا فقط در دو استان فارس و خوزستان پیگیری شد. پس از سه سال وقفه، از سال 1362 دفتر فنی جنگل‌داری، تهیه طرح‌های جنگل‌داری را با افزودن بخش اجتماعی و اقتصادی به مطالعات و بررسی‌های طرح‌های پیشین در خارج از شمال از سر گرفت. نتیجه آن، اجرای 15 طرح در حوزه زاگرس، شش طرح در حوزه ایرانی- تورانی، یک طرح در حوزه خلیج و عمانی و دو طرح در حوزه ارسبارانی از سال 1362 تا 1374 بود. متأسفانه، هیچ‌یک از طرح‌ها به‌طور کامل اجرا نشدند و در عمل، موفقیت چندانی نداشتند. درخصوص تولید نهال و جنگل‌کاری در حوزه‌های رویشی فوق و در بازه زمانی مورد اشاره نیز آماری ارائه شده است که با واقعیت موجود همخوانی ندارد. همچنین، در منطقه خلیج و عمانی، 75/797 هکتار پارک جنگلی دست‌کاشت احداث شد و 2069 هکتار از توده‌های جنگلی منحصربه‌فرد به‌عنوان ذخیره‌گاه‌ جنگلی شناسایی و مدیریت شد. از سال 1364 نیز تهیه طرح‌های مدل بهره‌برداری برای بهره‌برداری از محصولات غیرچوبی جنگل آغاز شد. صرف‌نظر از کاستی‌هایی که در طرح‌های مدل وجود داشت، همان ضابطه‌های حداقلی تعیین‌شده در طرح‌ها به‌وضوح رعایت نمی‌شد و تعهدات احیایی پیش‌بینی‌شده در طرح‌های مدون نیز اجرایی نمی‌شد.نتیجه‌گیری کلی: در جمع‌بندی عملکرد این بازه می‌توان گفت که دفترهای مربوطه کماکان آزمون و خطاهای گذشته را بدون هیچ هماهنگی و همکاری با یکدیگر و به‌طور کامل مستقل از هم پیگیری می‌کردند.