مفهوم‌شناسی مقاومت بر اساس نظریه اصل واحد

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، جمهوری اسلامی ایران.

2 دانشجوی دکتری دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، جمهوری اسلامی ایران.

3 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، جمهوری اسلامی ایران.

doi
10.30497/pkn.2023.242944.2972
چکیده

مقاومت نظریه‌ای اثرگذار در عرصه سیاست خارجی به‌شمار می‌آید که لازم است بر پایه فهم روشمند و صحیح از مبادی قرآنی، متناسب با نیازهای روز بازطراحی و به‌روز شود. براین‌اساس مفهوم‌شناسی «مقاومت» یکی از نیازهای ضروری خواهد بود؛ چراکه فهم ناقص و یا اشتباه از این مفهوم، منجر به شکل‌گیری و کاربست نظریه‌های ناکارآمد خواهد شد. سؤال اصلی پژوهش حاضر این است که معنای قرآنی واژه «مقاومت» چیست؟ برای پاسخ به این پرسش، از نظریه اصل واحد علامه مصطفوی که در حوزه واژه‌شناسی قرآنی کاربرد دارد، استفاده‌شده و در فرایندی هفت مرحله‌ای، اصل معنایی و معنای جامع ریشه قرآنی «ق و م» استخراج‌شده و در قالب واژه «مقاومت» مفهوم‌شناسی شده است. طبق این نظریه، اصل معنایی واژه مقاومت، مشارکت مستمر در راستای ثبوت فعلیت شیء بر اساس عدالت است و این مفهوم‌شناسی نشان می‌دهد، مقاومت یک نظریه فعال و پیشران برای حرکت جامعه اسلامی است و باید راهبرد اصلی جامعه با آن تنظیم شود.