توسعۀ راهکارهای مکان‌یابی و ایجاد مراکز خدمات کشاورزی با استفاده از مدل مکان – تخصیص

نویسندگان

1 استادیار گروه مهندسی مکانیزاسیون کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 دانشیار گروه مهندسی ماشین‌های کشاورزی، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22092/erams.2020.126188.1309
چکیده

در این پژوهش راهکارهای مختلفی برای ایجاد مرکز خدمات کشاورزی از نظر تعداد و ظرفیت خدمات‌رسانی توسعه داده شد. برای مکان ­یابی مراکز خدمات کشاورزی مربوط به هر راهکار، مدل مکان ­یابی جداگانه­ای تدوین شد. بدین منظور از مدل مکان-تخصیص برای توسعۀ مدل­ های مکان ­یابی و الگوریتم شاخه و حد برای حل مدل­ ها استفاده‌ شد. هدف اصلی این مدل­ ها کمینه‌سازی هزینۀ استقرار مراکز خدمات کشاورزی (شامل هزینۀ راه‌اندازی و هزینۀ حمل‌ و نقل ادوات تا محل خدمت ­رسانی) است. در مدل حل شده در این پژوهش، سنجه­ هایی مانند هزینۀ استقرار مرکز، هزینۀ راه‌اندازی خدمات، فاصلۀ مرکز تا مشتریان، هزینۀ حمل‌ و نقل برای ارائۀ خدمات به مشتریان و تعداد سفرهای لازم برای تأمین تقاضای هر یک از مشتریان در نظر گرفته شد. در این پژوهش، به ‌منظور نشان دادن قابلیت‌های عملی روش‌ها و مدل‌های توسعه داده‌شده، یک مطالعه موردی نیز در شهرستان‌ رزن استان همدان طراحی و اجرا‌ شد. راهبردهای مختلف برای ترکیب خدمات کشاورزی مطرح و سرانجام راهبرد راه‌اندازی یک مرکز خدمات جامع انتخاب شد که تمام تقاضاهای یک دهستان را تحت پوشش قرار دهد. پس از اجرای مدل مکان- تخصیص، مکان‌های بهینه برای استقرار مراکز خدمات کشاورزی در هر یک از دهستان‌های مورد مطالعه به طور جداگانه تعیین شد. نتایج این پژوهش می­تواند در جانمایی مراکز خدمات کشاورزی و برنامه­ریزی برای ارائۀ خدمات به بهره ­برداران کشاورزی، مورد استفادۀ مدیران و برنامه ­ریزان ملی و منطقه­ ای قرار گیرد.