بررسی و تحلیل انسجام واژگانی در سوره سجده

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ابیات عربی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22034/paq.2023.708861
چکیده

انسجام متنی یکی از مهم­ترین موضوعات مطرح ­شده در دستور زبان متن است. این نظریه به بررسی و تحلیل عناصری می­ پردازد که اجزای تشکیل ­دهنده متن را به ­هم مرتبط می­ سازد. برای اینکه یک متن منسجم باشد به سه عامل واژگانی، دستوری و پیوندی نیازمند است. هر یک از این سه عامل خود به چند زیر مجموعه تقسیم می­ شوند و وجود آن­ها در یک متن، باعث انسجام و پیوند اجزای تشکیل ­دهنده آن متن خواهد شد. نگارنده در مقاله پیش­رو بر آن است تا به روش توصیفی - تحلیلی، انسجام واژگانی را در سوره سجده بررسی کند و میزان انسجام و پیوند میان آیات و اجزای آن را مورد تحلیل و ارزیابی قرار دهد. نتایج مقاله حاکی از آن است که سوره سجده در حوزه­ ی واژگانی که شامل تکرار و هم­ آیی است، از انسجام بالایی برخوردار است. مهم­ترین عامل این انسجام به تکرار برمی­ گردد که با پراکنده ­شدن در سراسر متن، آیات و اجزای مختلف متن را به­ هم پیونده زده است. در حوزه هم­ آیی نیز عنصر تضاد نقش پررنگی در سوره ایفا کرده است؛ امری که در راستای معنا و مضمون اصلی متن یعنی تقابل میان مؤمنان و کافران به ­کار رفته است.