فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ازجمله مفاهیم مبنایی که در نظام‌های سیاسی دولت ـ ملت‌محور نقشه راه دولت‌ها را مشخص می‌کند مفهوم «منافع ملی» است. اندیشه سیاسی اسلام نیازمند بازتعریف این دست مفاهیم در منظومه خویش بوده و اصیل‌ترین منبع جهت فهم رویکرد اسلامی، قرآن‌ کریم است، لذا در قالب پژوهشی کیفی و معناشناسانه دو مفهوم منفعت و ملیت را در ادبیات قرآنی بررسی نمودیم تا به این سؤال پاسخ دهیم که منافع ملی در منظر قرآن کریم چه مقوله‌هایی را شامل می­شود. منفعت در قرآن کریم دارای ویژگی­هایی چون پایدار بودن، خیر بودن و تطابق با حقیقت را شامل می­شود. برای فهم مفهوم ملیت، تعابیر قرآنی‌ای که بیانگر چهارچوب‌های اجتماعی است؛ مورد بررسی قرار گرفت و اصطلاحات امت، دیار، قوم، قریه، طایفه، ناس، عشیره، قبیله و شعب مطالعه شد. نتیجه آنکه قرآن کریم به چهارچوب جامعه انسانی رویکردی اقتضائی دارد و آن را در الگوی عرف بشری تعریف می‌کند و در کنار این مرز اقتضائی به اصالت مرزهای عقیدتی اشاره می‌کند. قرآن کریم دولت اسلامی را مأمور به تعقیب منافع با اولویت منافع معنوی دانسته و این منافع را در تعامل دو مرز ملی که اقتضاء امروز زیست بشری است و مرز اصیل عقیدتی تعریف می‌کند.