مقایسه مشخصه‌های نهال راش (Fagus orientalis Lipsky) در روشنه‌های قطعه مدیریت‌نشده و قطعه تحت برش تک‌گزینی

نویسندگان

1 پژوهشگر، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران

2 پژوهشگر، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 نویسنده مسئول، استادیار، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

4 پژوهشگر، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.22092/ijfpr.2023.362073.2099
چکیده

با فرض بر اینکه الگوبرداری از طبیعت و استفاده از شیوه‌های جنگل‌شناسی نزدیک به آن، تأثیر مثبتی بر ویژگی‌ها و عملکردهای مختلف بوم‌سازگان مانند تنوع زیستی، انعطاف‌پذیری و سازگاری دارد، شیوه تک‌گزینی در جنگل‌های هیرکانی اجرا شد، اما مشخص نیست که این تقلید، چه تغییراتی در مشخصه‌های توده‌های جنگلی داشته و تا چه اندازه، درست انجام شده است؟ در این پژوهش، مشخصه‌های زادآوری گونه‌های درختی در روشنه‌های بزرگ‌تر از 100 متر مربع یک راشستان که در سال 1391 برش تک‌گزینی در آن انجام شده بود، با یک راشستان مدیریت‌نشده به‌عنوان مرجع مقایسه شد. در هریک از ریزقطعه‌نمونه‌های چهار متر مربعی در مرکز و چهار حاشیه هر روشنه، فراوانی نهال‌ها و نونهال‌های همه گونه‌های درختی ثبت شد. همچنین، در هر ریزقطعه‌نمونه، ارتفاع، قطر یقه، عرض تاج، سلامتی، فرم ساقه و وضعیت شاخه‌دوانی نهال‌های راش (Fagus orientalis Lipsky) بررسی شد. نتایج نشان داد که میانگین قطر یقه (2/2±6/26 میلی‌متر)، طول نهال (6/23±4/270 سانتی‌متر) و فراوانی نهال‌های شاقولی راش (06/0±3/0) در قطعه مدیریت‌شده به‌طور معنی‌داری بیشتر از قطعه‌ مدیریت‌نشده بود (05/0 p <). میانگین فراوانی زادآوری درختان در قطعه‌های مدیریت‌شده و مدیریت‌نشده به‌ترتیب 9/7 و 3/6 نهال و نونهال در ریزقطعه‌نمونه محاسبه شد. فراوانی زادآوری راش در قطعه‌های مدیریت‌شده و مدیریت‌نشده به‌ترتیب در روشنه‌های بزرگ و متوسط، بیشتر بود. اگرچه برداشت کم به‌شیوه تک‌گزینی در جنگل مورد مطالعه، شرایط مناسب‌تری را برای رشد نهال‌های راش فراهم کرده بود، اما لازم است که در پژوهش‌های آینده به مواردی مانند فراوانی خشک‌دارها نیز توجه شود. همچنین، بررسی فراوانی گونه‌ی بالارونده (Hedera pastuchovii Woron. exGrossh.) به ارائه راهکارهای مناسب برای تعدیل آن‌ها در برنامه‌های مدیریتی جنگل‌های مورد مطالعه کمک خواهد کرد.