پیشنگری روند خشکسالی در زاگرس مرکزی با استفاده از شاخصاستاندارد شده بارش و تبخیر تعرق
نویسندگان
1 نویسنده مسئول، استاد، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
2 دانشیار، گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
3 استاد، گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
4 استادیار، گروه مهندسی آب، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
5 دانشجوی دکتری علوم زیستی جنگل، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
6 استاد، گروه علوم منابع طبیعی، دانشگاه تامسون ریورز، کملوپس، کانادا
doi
10.22092/ijfpr.2023.361731.2097چکیده
خشکسالی، پیامدهای منفی بر پوشش گیاهی و تسریع روند کاهش آن دارد. در سطح جهانی، فراوانی و بزرگی خشکسالی به دلایل طبیعی و نیز انسانی در حال افزایش است. این پژوهش با هدف بررسی روند و شدت خشکسالیها در گذشته و آینده با استفاده از شاخص استانداردشده بارش و تبخیر- تعرق (SPEI) در ذخیرهگاه جنگلی ارس در کیگوران از توابع استان لرستان انجام شد. با استفاده از دادههای روزانه بارش و دمای ایستگاه همدیدی الیگودرز طی دوره آماری 33 ساله (2019-1987) شاخص SPEI محاسبه شد. سپس، فراوانی و شدت خشکسالیها در مقیاسهای زمانی سه، شش، نُه و 12 ماهه برای دورههای پایه (2019-1987) و آینده (2060-2030) با استفاده از مدل NorESM2-LM و تحت سناریوهای SSP126، SSP370 و SSP585 محاسبه شد. نتایج نشان داد که در گذشته، طولانیترین دورههای خشکسالی در سالهای 1990 تا 1991، 1998 تا 2000 و 2010 تا 2012 رخ داده است. همچنین، شدیدترین خشکسالیها برای سالهای 2003، 2013، 2017 و 2018 ثبت شد. براساس یافتهها، تعداد دورههای خشکسالی در آینده (2060-2030) تحت سناریوهای SSP126 و SSP585 (شش، نُه و 12 ماهه) کاهش و تحت سناریوی SSP370 (سه، نُه و 12 ماهه) افزایش خواهند یافت. بهرغم پیشبینی کاهش فراوانی خشکسالیها براساس شاخص SPEI در آینده، شدت و مدت خشکسالیهای بسیار شدید افزایش خواهند یافت، بنابراین رویشگاه مورد مطالعه، خشکسالیهای شدیدتری را در آینده تجربه خواهد کرد که تأثیر قابلتوجهی بر زادآوری درختان ارس خواهد داشت.