فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پس از اجرای طرح توقف بهره‌برداری از جنگل‌های شمال و به‌دنبال آن اجرای طرح‌های حفاظت از جنگل و به‌کارگیری نیروهای حفاظتی بیشتر در سال‌های اخیر، ضروری است عملکرد فعلی حفاظت جنگل ارزیابی شود. هدف از پژوهش پیش‌رو، مقایسه دو رویکرد بهره‌برداری اصولی و توقف بهره‌برداری از نظر ذینفعان محلی و کارشناس‌ها بر مبنای چالش‌های حفاظت فیزیکی و فنی بود. روایی پرسش‌نامه از طریق نسبت روایی محتوائی قابل قبول (بیشتر از هفت دهم) و پایایی گویه‌ها از طریق نرخ ناسازگاری کمتر از یک دهم در مقایسه‌های زوجی تحلیل سلسله مراتبی تایید شدند. مقایسه زوجی چالش‌های حفاظت فیزیکی و فنی براساس تحلیل سلسله مراتبی توسط دو گروه از خبرگان محلی (20 نفر) و کارشناس‌های (21 نفر) در حوزه‌های 10 چفرود و 24 ملکرود انجام شد. نتایج نشان داد که اهمیت چالش‌های حفاظت فیزیکی سه برابر چالش‌های حفاظتی فنی بودند. در بین چالش‌های فنی، "ضعف در استقرار کمربند حفاظتی"، "ضعف در قرق‌های احیایی" و ضعف در دخالت جنگل‌شناسی" به‌ترتیب بیشترین درجه اهمیت را داشتند. در بین چالش‌های حفاظت فیزیکی، "تصرفات"، "ساخت‌وسازها"، "قطع و قاچاق"، "چرای دام و بهره‌برداری سنتی" و "حریق" به‌ترتیب در رتبه اول تا چهارم اهمیت قرار داشتند. بنابراین، ارجحیت رویکرد بهره‌برداری اصولی نسبت‌به تنفس بهره‌برداری تایید شد. نتیجه آزمون من‌ویتنی‌یو نشان داد که بین نظر خبرگان محلی و کارشناس‌ها، اختلاف معنی‌دار وجود نداشت. می‌توان نتیجه گرفت که توقف بهره‌برداری چوبی و طرح‌های جنگل‌داری، کلید حل چالش‌های حفاظت جنگل‌های هیرکانی نیست. برای رفع چالش‌های حفاظت جنگل، پیشنهاد می‌شود ضمن تجدیدنظر در طرح‌های جنگل‌داری اجراشده در سال‌های گذشته، این طرح‌ها با رعایت ضوابط و اصول مدیریت پایدار برای همه واحدهای جنگلی، اجرا شوند.