فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از مهم‌ترین چالش‌های پژوهش‌های اقلیمی در ایران، عدم دسترسی به داده‌های اقلیمی بلندمدت است. اقلیم‌شناسی درختی با بررسی اثرات اقلیمی بر حلقه‌های رویشی سالانه درختان، امکان بازسازی دما و بارندگی دوره‌های گذشته را فراهم می‌کند. هدف اصلی این پژوهش، بازسازی داده‌های بارش با استفاده از پهنای دایره‌های سالانه درختان ارس (Juniperus polycarpos K.Koch.) در منطقه قرخود واقع در شمال غربی استان خراسان شمالی بود. پس از تهیه نمونه‌ها با مته سال‌سنج از درختان ارس و آماده‌سازی اولیه، پهنای دایره‌های سالانه توسط دستگاه LINTAB اندازه‌گیری شد و همخوانی زمانی آن‌ها با نرم‌افزار TSAPWIN بررسی شد. گاه‌‌شماری نهایی با استفاده از نرم‌افزار ARSTAN و برمبنای بازسازی وضعیت اقلیمی طی سال‌های 1850 تا 2020 انجام گرفت. نتایج نشان داد که پهنای دایره‌های سالانه ارس، تحت تأثیر نوسان‌های دما نبوده‌اند، اما مجموع بارش ماه‌های ژانویه (دی) تا مه (اردیبهشت)، بیشینه ضریب همبستگی مثبت و معنی‌دار را با رویش این درختان نشان داد. بین ماه‌های سال، بیشترین همبستگی مثبت و معنی‌دار با پهنای دایره‌های سالانه ارس متعلق به فوریه (بهمن)، مارس (اسفند)، آوریل (فروردین) و مه (اردیبهشت) بود. طی دوره مورد مطالعه، هشت سال جزء سال‌های نمادین مثبت و نُه سال به‌عنوان سال‌های نمادین منفی بازسازی شدند. بیشینه و کمینه بارش به‌ترتیب به سال‌های 1864 و 1917 تعلق داشت. به‌طورکلی، رویش درختان ارس در منطقه مورد مطالعه اغلب تحت تأثیر مشخصه بارندگی بوده است. به این صورت که با افزایش بارندگی، شرایط مناسب برای فعالیت کامبیوم‌ها فراهم می‌شود.