فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌دلیل افزایش شدت خشکی تابستان در جنگل‌های زاگرس ضروری است که مبدأهای (پرونانس‌های‌‌) مناسب بذرهای بلوط ایرانی (Quercus brantii Lindl.) برای جنگل‌‌کاری شناسایی شوند. در پژوهش پیش‌رو، پاسخ‌‌های فیزیولوژیکی و زیست‌شیمیایی نهال‌های بلوط ایرانی حاصل از هشت پرونانس‌‌ بذر از ارتفاع‌ها و عرض‌‌های جغرافیایی مختلف زاگرس جنوبی تحت تنش خشکی (با توقف آبیاری به‌مدت یک ماه) بررسی شدند. داده‌‌ها به‌صورت آزمایش فاکتوریل (دو سطح تیمار تنش خشکی و هشت سطح پرونانس) در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با بررسی اثرات ساده و متقابل آن‌ها تجزیه‌وتحلیل شدند. همچنین، شاخص‌‌های مقاومت به خشکی پرونانس‌‌ها به‌وسیله مقدار عملکرد فتوسیستم، پیش و پس از تنش با یکدیگر مقایسه شدند. نتایج نشان داد که تنش خشکی شدید سبب افزایش معنی‌‌دار نرخ نشت الکترولیت، اسمولیت، سدیم و پرولین در برگ نهال‌‌های همه پرونانس‌‌ها شد. اگرچه پاسخ پرونانس‌‌های مختلف ازنظر عملکرد فتوسیستم یکسان نبود. به‌‌طوری‌که پرونانس‌‌های مربوط به ارتفاع‌ از سطح دریای کمتر (رویشگاه باشت در استان کهگیلویه و بویراحمد و رویشگاه قائمیه در استان فارس) به‌دلیل سازگاری به درجه‌حرارت زیادتر و یا بارندگی کمتر، مقاومت و انعطاف‌‌پذیری بیشتری نسبت به تنش خشکی داشتند، بنابراین عملکرد فتوسیستم آن‌ها کاهش نیافت. همچنین، پرونانس چیتاب (یک رویشگاه سردسیر با خشکی کمتر در استان کهگیلویه و بویراحمد) با بستن روزنه‌‌های خود در روز و درنتیجه، کاهش عملکرد بهینه فتوسیستم و بهبود آن در تاریکی، نسبت به خشکی بردباری نشان داد. به‌‌طور‌کلی، می‌‌توان نتیجه گرفت که مقاومت به خشکی در نهال‌‌های بلوط ایرانی تا حدی تحت تأثیر مبدأ بذر و شرایط اقلیمی است. استفاده از این نتایج در پروژه‌های احیا جنگل‌های زاگرس توصیه می‌شود.