بازتاب سیاست های مسکن در شکل دهی نابرابری های فضای شهری (مطالعه موردی: مناطق 22 گانه کلان شهر تهران)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتر دانشگاه خوارزمی تهران
2 گروه جغرافیای انسانی، رشته جغرافیا
3 میدان ولی عصر
4 دانشیار، دانشگاه تربیت مدرس
doi
10.30470/jegr.2025.2039930.1213چکیده
کلانشهر تهران بهعنوان نمونهای از شهرهایی که بدون برنامه رشد کرده، با مشکلات زیادی مواجه است. تمرکز جمعیت و فعالیت در این شهر، به نابرابری فضایی منجر شده است. این پژوهش به دنبال پاسخگویی به این سؤال بود که بازتاب فضایی سیاستهای مسکن در کلانشهر تهران چگونه است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بود که از دادههای سالهای 1390 تا 1402 بهره برده بود. از مدل Vikor برای رتبهبندی مناطق تهران ازنظر شاخصهای فضایی مسکن و از روش خودهمبستگی فضایی موران برای بررسی ارتباط بین شاخصها استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد که نتایج سیاستهای اجراشده در شهر تهران، وجود دو قطب کاملاً مجزا در بخشهای شمالی و جنوبی است؛ نتایج بهدستآمده از مدل ویکور حاکی از نابرابری فضایی بین مناطق در برخورداری از نماگرهای موردمطالعه که بازتاب و برآیند سیاستهای دولت، نارساییهای نظام برنامهریزی مسکن و ... است. مناطق 1، 2، 3 و 6 بهعنوان مناطق کاملاً برخوردار و مناطق 18، 19، 20 و 21 بهعنوان مناطق محروم شناسایی شدهاند. همچنین خروجی تحلیل فضایی نشان داد که مناطق 1، 2، 3، 5 و 6 یک خوشه با مقادیر زیاد را تشکیل داده در مقابل مناطق9، 16، 17 و 19 یک خوشه با مقادیر کم و سایر مناطق در میانه این دو قرار گرفتند؛ بنابراین میتوان گفت سیاستهای مسکن بهعنوان بخشی از سیاستهای دولتی اجراشده در کلانشهر تهران باعث شکلگیری نابرابری فضایی و عدم تعادل در سطح مناطق تهران شده است.