واکاوی اثرات پایداری کسب و کارهای خرد گردشگری در اشتغال پایدار (مورد مطالعه: روستاهای گردشگرپذیر گیلان)

نویسندگان

1 گروه مدیریت، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.

2 گروه آمار ـ ریاضی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.

3 گروه مدیریت، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.

doi
10.30470/jegr.2026.2083832.1367
چکیده

گسترش کسب‌وکارهای کوچک گردشگری در روستاهای گیلان، به‌ عنوان راهبردی برای ایجاد درآمد و اشتغال در این مناطق مطرح شده است. با این حال، پایداری اشتغال ایجاد شده تحت تأثیر عواملی مانند وابستگی به فصل گردشگری، نوسان تقاضا و اثرات زیست محیطی این فعالیت‌ها، مورد تردید است. از این رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات پایداری کسب‌وکارهای خرد گردشگری بر اشتغال پایدار در روستاهای گردشگرپذیر استان گیلان، به‌صورت یک مطالعه کاربردی و با رویکرد کمّی انجام شد. جامعه آماری در پژوهش حاضر نیز برگرفته از ساکنین محلی روستاهای گردشگرپذیر استان گیلان است، که بر اساس نمونه‌گیری در دسترس تعداد 218 نفر تعیین شدند. برای تحلیل داده‌ها از مجموعه‌ای از آزمون‌های آماری شامل t تک‌نمونه‌ای، همبستگی پیرسون، رگرسیون و تحلیل مسیر استفاده گردید. نتایج آزمون t تک‌نمونه‌ای نشان داد که اغلب شاخص‌های پایداری این کسب‌وکارها بالاتر از حد متوسط (عدد ۳) قرار دارند. در این میان، دو شاخص «تناسب کسب‌وکار با تخصص نیروی کار» و «جلوگیری از آلودگی خاک» اندکی پایین‌تر از میانگین ارزیابی شدند، در حالی که شاخص «ایجاد اشتغال برای اعضای خانواده» با میانگین 92/3 مطلوب‌ترین وضعیت را به خود اختصاص داد. این یافته‌ها بیانگر آن است که پایداری کسب‌وکارهای خرد گردشگری در مجموع در سطحی نسبتاً مطلوب قرار دارد. نتایج آزمون همبستگی پیرسون نیز نشان داد که تمامی در گام نهایی، تحلیل مسیر برای تبیین سازوکار اثرگذاری نتایج این تحلیل نشان داد که پایداری کسب‌وکارهای خرد گردشگری هم به‌صورت مستقیم و هم از طریق متغیرهای میانجی بر «اشتغال پایدار روستایی» اثرگذار است. در این میان، مؤلفه «رشد اقتصادی» با ضریب اثر مستقیم 155/0 و پس از آن «اشتغال‌زایی» با ضریب 144/0 بیشترین تأثیر مستقیم را بر متغیر وابسته اعمال کرده‌اند. مجموعه این یافته‌ها نقش محوری، چندبعدی و تقویت‌کننده پایداری کسب‌وکارهای خرد گردشگری را در تحکیم اشتغال پایدار در جوامع میزبان به‌روشنی نشان می‌دهد.